साँप सिँढी कसरी खेल्ने

हरेक खेलाडीको एउटा गोटी (टोकन) हुन्छ, र खेल सुरु हुँदा सबै गोटी बोर्डभन्दा बाहिर हुन्छन्। आफ्नो पालोमा पासा फाल्नुहोस् र जति अङ्क आउँछ, गोटीलाई त्यति नै कोठा अगाडि सार्नुहोस्। सिँढीको फेदमा पुग्दा सिँढी चढेर माथि गइन्छ भने, साँपको टाउकोमा पर्दा तल झरिन्छ। १०० नम्बरको कोठामा पुग्ने बित्तिकै खेल सकिन्छ।

यसमा खेलाडीले छनोट गर्ने केही पनि हुँदैन। कति हिँड्ने भन्ने पासाले बताउँछ र त्यहाँ पुगेपछि के हुन्छ भन्ने बोर्डले तय गर्छ। यसैकारण एउटा सानो बच्चा र वृद्ध व्यक्तिले पनि यो खेल उत्तिकै राम्रो खेल्न सक्छन्। यस खेलमा 'कठिनाइ तह' (Difficulty Level) नहुनुको कारण पनि यही हो। कम्प्युटरले (Bot) तपाईंभन्दा राम्रो खेल्न सक्ने कुनै जादुई तरिका यसमा हुँदैन।

खेल्ने समूह वा परिवारअनुसार यसका केही नियमहरू फरक हुन सक्छन् (जस्तै: खेल सुरु गर्न छक्का चाहिने वा नचाहिने, ३ वटा छक्का आउँदा गोटी काटिने, वा १०० मा पुग्न ठ्याक्कै त्यति नै अङ्क चाहिने)। यी सबै सेटिङहरू तपाईंले खेल सुरु गर्नुअघि मिलाउन सक्नुहुन्छ।

दस लहरमा दस दस गरी सय कोठा। अङ्क तल्लो लहरमा बायाँबाट दायाँ १ देखि १० सम्म जान्छन्, अनि मोडिएर माथिल्लो लहरमा दायाँबाट बायाँ ११ देखि २० सम्म, र यसरी नै दायाँबायाँ मोडिँदै १०० सम्म पुग्छन्। त्यसैले ११ ठ्याक्कै १० को माथि पर्छ, र कोठा १ र कोठा १०० एउटै ठाडो रेखामा, बोर्डका दुई छेउमा पर्छन्।

छापिएको बोर्डका कोठामाथि जम्मा उन्नाइस वटा साँप र सिँढी कोरिएका छन्, नौ सिँढी र दस साँप। सिँढी १ बाट ३८, ४ बाट १४, ९ बाट ३१, २१ बाट ४२, २८ बाट ८४, ३६ बाट ४४, ५१ बाट ६७, ७१ बाट ९१ र ८० बाट १०० सम्म चढ्छन्। साँप १६ बाट ६, ४७ बाट २६, ४९ बाट ११, ५६ बाट ५३, ६२ बाट १९, ६४ बाट ६०, ८७ बाट २४, ९३ बाट ७३, ९५ बाट ७५ र ९८ बाट ७८ मा झार्छन्। साँप सिँढी भन्नासाथ धेरैको दिमागमा आउने बोर्ड यही हो, र एपले पनि पहिल्यै यही बाँड्छ।

त्यसको साटो नयाँ बोर्ड छान्नुभयो भने उही आकारको नयाँ बनोट कोरिन्छ, नौ सिँढी र दस साँप, र हरेक सिँढी वा साँप ३ देखि ४२ कोठासम्म लामो हुन्छ। कुनै पनि कोठा एकैचोटि एउटाको टाउको र अर्काको पुच्छर हुँदैन, त्यसैले एउटाबाट सिधै अर्कोमा कहिल्यै पुर्‍याइँदैन। बनोट खेलको बीजबाट बन्ने भएकाले अनलाइन टेबलका सबैले एउटै तस्बिर देख्छन्, र हरेक खेलका लागि नयाँ कोरिन्छ।

हरेक टोकन बोर्ड बाहिरबाट सुरु हुन्छ, बोर्डको तल बीचभन्दा अलि बायाँ रहेको पर्खने लहरमा। सामान्य टेबलमा त्यो टोकन आफ्नो खेलाडीले छक्का नफालुन्जेल त्यहीँ पर्खन्छ।

छक्काले टोकनलाई कोठा १ मा ल्याउँछ, कोठा ६ मा होइन। छक्का चाल होइन, ढोकाको साँचो हो, त्यसैले त्यसले एक कोठा पनि हिँडाउँदैन, र पालो खेर नजाओस् भनेर फाल्ने मौका तुरुन्तै फर्काइदिन्छ। अरू जे आए पनि टोकन बोर्ड बाहिरै रहन्छ र पालो सर्छ। के पर्खिरहनुभएको छ भन्ने कुरा स्थिति देखाउने लाइनले भन्छ।

छक्काले भित्र छिराउँदा कोठा १ मा जे कोरिएको छ, त्यो हेरिँदैन। छापिएको बोर्डमा त्यो कोठा ३८ सम्म जाने सिँढीको फेद हो, र भित्रिँदै त्यो चढ्ने हो भने हरेक खेलमा हरेक टोकन आउनासाथ ३८ मा पुग्थ्यो, र तलका दुई लहर कहिल्यै खेलिँदैनथे। टोकन कोठा १ मा राखिन्छ। त्यो त्यहाँ अडिएको होइन।

बोर्डमा आउँदा भन्ने सेटिङमा कुनै पनि फालले सुरु छान्नुभयो भने यीमध्ये केही पनि लागू हुँदैन। पहिलो फाल सामान्य हिँडाइ हुन्छ, त्यसैले ३ ले कोठा ३ मा पुर्‍याउँछ, र १ ले कोठा १ मा पुर्‍याएर ३८ सम्मको सिँढी पनि चढाइदिन्छ।

सामान्यतया छक्काले टोकन सार्छ र पासा फेरि तपाईंकै हातमा दिन्छ। दुई छक्का र एउटा चार भनेको एउटै पालोमा सोह्र कोठा। त्यो सेटिङ बन्द गर्नुभयो भने छक्का भनेको छ को फाल मात्र हो, र पालो अरू जस्तै सर्छ।

एउटै पालोमा लगातार तीन छक्का आयो भने पासा तपाईंकै विरुद्ध लाग्छ। सामान्य टेबलमा पूरै पालो गुम्छ। तेस्रो छक्कामा केही हिँडिँदैन, पालो सुरु हुँदा टोकन जहाँ थियो त्यहीँ फर्किन्छ, र फाल छक्का भए पनि पालो सर्छ। पालो सुरु हुँदाको ठाउँ भनेको पूरै हो: पहिलो दुई छक्कामा ३ बाट ९ हुँदै १५ पुगेको टोकन ९ मा होइन, ३ मै फर्किन्छ।

अनि पालो सुरु हुँदा टोकन बोर्ड बाहिर थियो भने बोर्ड बाहिरै फर्किन्छ। पहिलो छक्काले भित्र आउनुभयो, दोस्रोले हिँड्नुभयो, तेस्रो फाल्नुभयो भने बोर्ड बाहिर फर्केर फेरि सुरु नखेल्ने टेबलमा पनि तपाईं बोर्ड बाहिरै पुग्नुहुन्छ। त्यो सेटिङ छान्नुभयो भने चाहिँ तेस्रो छक्काले जति माथि चढेको भए पनि टोकनलाई बोर्ड बाहिर पठाइदिन्छ। दुवै अवस्थामा, आउन छक्का चाहिने टेबलमा, त्यो टोकनले फेरि ढोका खोल्नुपर्छ।

तेस्रो छक्काले खेल कहिल्यै जिताउँदैन। हिँडाइ हिसाब गर्नुअघि नै जाँच हुन्छ, त्यसैले ९४ मा रहेको टोकनले तेस्रो छक्का फाल्यो भने घर पुग्दैन, पछाडि फर्किन्छ। यो नियम लाग्न छक्काले फेरि पालो दिने सेटिङ खुला हुनैपर्छ। त्यो बन्द भए पासा फर्काउने एउटै फाल भनेको टोकन बोर्डमा ल्याउने छक्का हो, त्यसैले लगातार दुईसम्म पुगे पनि तीनसम्म पुग्दैन। यही कारण लबीले त्यो पङ्क्ति लुकाउँदैन, खरानी रङमा देखाउँछ।

सामान्य टेबलमा कोठा १०० मा ठ्याक्कै पुग्नुपर्छ। त्यसभन्दा पर पुर्‍याउने फालले एक कोठा पनि सार्दैन, र चाहिएको अङ्क नआउन्जेल तपाईं त्यहीँ बस्नुहुन्छ। यहाँ अन्तिम कोठाबाट ठोक्किएर फर्कने भन्ने हुँदैन। ९७ बाट ३ बाहेक अरू केहीले काम गर्दैन, र १ आयो भने ९८ मा पुगिन्छ, जहाँ छापिएको बोर्डको साँपले ७८ मा झारिदिन्छ।

रोकिएको फाल पनि फाल नै हो। कटेर जाने छक्का पनि लगातारको गन्तीमा जोडिन्छ र पासा फेरि तपाईंकै हातमा दिन्छ, त्यसैले ९७ मा अडिएको टोकनले तीन छक्का फाल्न सक्छ, तीनै पटक एक कोठा पनि नसरी, अनि तीन छक्काको नियमले त्यसैलाई पछाडि पठाइदिन्छ।

अन्तिम कोठा भन्ने सेटिङमा १०० वा त्यसभन्दा पर पुगे जित छान्नुभयो भने ९७ बाट ५ ले पनि घर पुर्‍याउँछ। जसरी पुगे पनि सिँढी गनिन्छ। छापिएको बोर्डमा ८० बाट सिधै १०० सम्म जाने सिँढी छ, र त्यो चढ्नु अन्तिम कोठा हिँडेर पुग्नु जत्तिकै जित हो।

पहिलो टोकन घर पुग्नासाथ खेल रोकिन्छ। तीन वा चार खेलाडीको खेलमा दोस्रो स्थानका लागि कोही अघि बढ्दैन। जिताउने छक्काले फेरि पालो पनि दिँदैन, किनभने अब फाल्नुपर्ने केही बाँकी हुँदैन।