२९ कसरी खेल्ने

यो खेल चार जनाले खेल्छन्, जसमा आमनेसामने बस्ने दुई जनाको एउटै समूह (Team) हुन्छ। तपाईंको जोडीदारले जितेको हात तपाईंको पनि हो, र दुवैको अङ्क सँगै जोडिन्छ।

गड्डीमा जम्मा २८ अङ्क (Points) हुन्छन्। खेल सुरु हुनुअघि प्रत्येक खेलाडीले आफूले कति अङ्क ल्याउन सक्छु भनेर अनुमानित 'बोली' (Bid) लगाउँछन्। सबैभन्दा ठूलो बोली लगाउने समूहले कम्तीमा त्यति नै अङ्क ल्याउनुपर्ने हुन्छ। ल्याएमा १ खेल अङ्क (Game Point) जित्छन्, नल्याएमा १ अङ्क गुमाउँछन्।

खेलाडीहरूले पालैपालो एउटा-एउटा पत्ती फाल्छन् र सबैभन्दा बलियो पत्ती फाल्नेले त्यो 'हात' (Trick) उठाउँछ। तर याद राख्नुहोस्, यसमा कति हात उठायो भन्ने कुराले जित हार हुँदैन। ती हातभित्र कति अङ्कका पत्ती छन् भन्ने कुराले मात्र अर्थ राख्छ।

सत्ता, अठ्ठा, नहर, दहर, गुलाम, मिसी, बादशाह र एक्का, चारै रङमा। जम्मा ३२ पत्ती, र सत्ताभन्दा मुनिका पत्ती गड्डीमै हुँदैनन्।

एउटै रङभित्रको क्रम यस्तो छ: गुलाम, नहर, एक्का, दहर, बादशाह, मिसी, अठ्ठा, सत्ता। गुलाम सबैभन्दा ठूलो र नहर दोस्रो हो, र पहिलो पटक खेल्दा धेरैले यही कुरा बिर्सन्छन्। कल ब्रेकबाट आएकालाई त यो ठ्याक्कै उल्टो लाग्छ, किनभने यहाँ एक्का तेस्रो मात्र हो र बादशाहले त्यसलाई छुनै सक्दैन।

अङ्क भने बेग्लै कुरा हो। गुलाम तीन, नहर दुई, एक्का एक र दहर एक अङ्कको हुन्छ। बादशाह, मिसी, अठ्ठा र सत्ताको कुनै अङ्क हुँदैन। एक रङमा सात अङ्क र पूरै गड्डीमा २८, अनि बोली भनेको यही २८ मध्ये कतिको भन्ने हो।

बल र अङ्क सँगै हिँड्दैनन्, र दहरमै ती छुट्टिन्छन्। बलमा चौथो, अङ्कमा माथि: यो जित्न लायक पत्ती हो, तर हात जित्न प्रयोग गर्नु हुँदैन। आठमध्ये पाँच हात उठाएर पनि खेल हार्न सकिन्छ, किनभने यसमा हात होइन, अङ्क गनिन्छ।

1. ३२ पत्ती फिटेर बाँड्नेपछिको खेलाडीबाट सुरु गर्दै हरेकलाई एक-एक गरी चार पत्ती बाँड्नुहोस्।
2. पहिले बोल्ने पनि त्यही खेलाडी हो। सोह्रदेखि माथिको कुनै संख्या बोल्नुहोस्, वा पास गर्नुहोस्। पहिलोपछिको हरेक बोली अघिल्लोभन्दा ठूलो हुनुपर्छ।
3. पास गर्दा बोलीबाट बाहिरिइँदैन। लगातार तीन पासले बोली टुंग्याउँछ, त्यसैले सुरुमै पास गर्नेले पनि पालो फेरि आउँदा बोल्न पाउँछ।
4. तीनै जनाले पास गरे र कसैले नबोले बाँडाइ सोह्रमै बाँड्नेको टाउकोमा पर्छ। त्यसमा न छनोट हुन्छ, न अस्वीकार गर्ने बाटो।
5. बोली जित्नेले तुरुपको रङ छान्छ र के हो नभनी घोप्टो राख्छ। त्यसपछि बाँकी चार-चार पत्ती बाँडिन्छन् र बाँड्नेपछिकोले पहिलो हात सुरु गर्छ।

बोली लगाउँदा हातमा चारवटा मात्र पत्ती हुन्छन् तर खेल्दा आठवटा हुन्छन्, त्यसैले सोह्र भनेको एउटा अनुमान मात्र हो, पक्का वाचा होइन। बोली जित्ने खेलाडी बोल्ने हो र उसैको पक्षले अङ्क खोज्नुपर्छ। अरू दुई विपक्षी हुन्, र तिनले रोक्न सके पुग्छ।

पहिलो हात बोल्नेले सुरु गर्दैन। जो भए पनि बाँड्नेपछिकै खेलाडीले सुरु गर्छ, र त्यसपछि हात उठाउनेले अर्को हात सुरु गर्छ।

सकेसम्म रङ पछ्याउनुहोस्। नसके मन लागेको जुनसुकै पत्ती फाल्न पाइन्छ, किनभने यहाँ न तुरुप काट्नैपर्ने बाध्यता छ, न जित्नैपर्ने। हार्न लागेको हातमा गुलाम फाल्नु यहाँ नियमसङ्गत मानिन्छ, र कहिलेकाहीँ बलियो विपक्षीलाई रोक्न यो रणनीति निकै काम लाग्छ।

तुरुप घोप्टो राखिन्छ र घोप्टै रहन्छ। बोल्नेलाई थाहा हुन्छ। अरू कसैलाई हुँदैन, आफ्नै जोडीदारलाई पनि होइन, र त्यही जोडीदारले कुन रङका लागि खेल्दै हुनुहुन्छ भन्ने नजानी हात सुरु गर्नुपर्छ र बचाउ पनि गर्नुपर्छ।

कसैले नमागेसम्म तुरुप पनि आफ्नै रङको साधारण पत्ती मात्र हो। यदि चिडी गुप्त तुरुप हो र कसैले पानबाट हात सुरु गर्‍यो भने, त्यहाँ फालेको चिडीको सत्ता चिडीकै सत्ता मात्र रहन्छ। त्यसले हात जित्न सक्दैन, र सबैभन्दा ठूलो पान फाल्नेले नै त्यो हात उठाउँछ।

उठिसकेको हात उठिसक्यो। तुरुप खुल्दा त्यो पछाडितिर फर्किंदैन, त्यसैले रङ घोप्टो हुँदा भएका हात फेरि खोलिँदैनन् र पछि कसैको अङ्क सर्दैन।

घोप्टो राख्नुको मोल यही हो। नमागिएको तुरुप दुवै पक्षका लागि काम नलाग्ने पत्ती हो। पाँचवटा तुरुप बोकेर बसेको खेलाडीले पनि कसैले रङ नमागेसम्म केही गर्न सक्दैन।

हात जुन रङले सुरु भएको छ त्यो रङ हातमा नहुँदा मात्र माग्न पाइन्छ, र आफैँले हात सुरु गर्दा कहिल्यै पाइँदैन। मागेपछि रङ पूरै टेबलका लागि एकैचोटि खुल्छ र बाँकी बाँडाइभरि खुलै रहन्छ।

त्यो त्यही हातदेखि लागू हुन्छ, हातमा पहिल्यै फालिसकेका पत्तीसमेत जोडेर। त्यसैले दुई चाल अगाडि, कसैलाई तुरुप थाहा नहुँदा फालिएको पत्तीले पनि हात जित्न सक्छ।

अनि त्यसको मोल तिर्नुपर्छ। सामान्य नियममा माग्नेसँग तुरुप छ भने त्यही हातमा तुरुप नै फाल्नुपर्छ, र त्यो बाध्यता त्यही एक हातका लागि मात्र हो। पूरै खेलमा बाध्यकारी चाल यही एउटा हो, र यसले अप्ठ्यारोमा पनि पार्छ: आफ्नै जोडीदारले जितिरहेको हातमा तुरुप काट्नुपर्न सक्छ।

त्यसैले तुरुप माग्नु सित्तैमा हुँदैन। सामान्य हातमा तुरुप माग्दा तपाईंले आफ्नो एउटा तुरुप खेर फाल्नुहुन्छ र अरू तीन जनालाई रङ पनि बताइदिनुहुन्छ।

सामान्यतया माग्नैपर्ने हुँदैन। रङ घोप्टै छोड्न चाहनेले जुनसुकै पत्ती फालेर खेल्छ, तुरुप घोप्टै रहन्छ, र बाँडाइ चारै जना अन्कनमै रहेर अघि बढ्छ। खालले चाहे यो बन्द गर्न सक्छ, र त्यसपछि रङ पछ्याउन नसक्ने पहिलो सिटले चाहे नचाहे माग्नैपर्छ।

तुरुपका बादशाह र मिसी दुवै आफ्नै हातमा छन् भने तुरुप खुलेपछि आफ्नो पालोमा देखाउन सकिन्छ। देखाउँदा बोल्ने पक्षलाई चाहिने अङ्क चारले सर्छ।

बोल्ने पक्षले देखाए लक्ष्य चार अङ्कले घट्छ, विपक्षीले देखाए चार अङ्कले बढ्छ। जस्तै: बीसको बोली सोह्रमा झर्छ, नत्र चौबीसमा पुग्छ। लक्ष्य कहिल्यै सबैभन्दा कम बोलीभन्दा तल र टेबलका अङ्कभन्दा माथि जाँदैन, त्यसैले सोह्रको बोलीमा बादशाह-मिसी देखाएर केही सर्दैन। कसैलाई अङ्क भने थपिँदैन, किनभने टेबलमा उही २८ अङ्क छन् र सरेको भनेको लक्ष्य मात्र हो।

दुवै पत्ती एउटै हातमा चाहिन्छ। बादशाह जोडीदारसँग र मिसी तपाईंसँग भए ती दुई छुट्टै पत्ती हुन्, जोडी होइन, अनि फालिसकेको बादशाह फर्केर आउँदैन।

सामान्य नियममा तुरुप खुलेपछि तपाईंको पक्षले एक हात उठाएको हुनुपर्छ, अनि मात्र देखाउन पाइन्छ। रङ घोप्टै हुँदा पहिलो तीन हात सोहोर्ने पक्षले तुरुपबारे केही देखाएको हुँदैन, र यो सर्त त्यसैका लागि हो। एक बाँडाइमा एक पक्षले मात्र देखाउन पाउँछ, र पहिले पुग्नेले पाउँछ।