२९ कसरी खेल्ने

चार जना, दुई पक्ष, जोडीदार आमनेसामने। जोडीदारले उठाएको हात तपाईंकै पक्षको हो, र दुवैको अङ्क एउटै लेखिन्छ।

गड्डीमा २८ अङ्क हुन्छन्, र हरेक बाँडाइ ती अङ्कको बाँडफाँटका लागि हुने बोली हो। कसैले एउटा संख्या बोल्छ, त्यही संख्या उसको पक्षले उठाउनुपर्ने अङ्क बन्छ, र उठाए एक खेल अङ्क पाइन्छ। नपुगे एक कट्छ।

एक हात भनेको चार पत्ती, हरेक सिटबाट पालैपालो एक-एक, र सबैभन्दा बलियो फाल्नेले उठाउँछ। आठ हातमा सबैको पत्ती सकिन्छ। बोली भने तिनभित्र परेका अङ्कबारे थियो, त्यसैले हातको थुप्रो र अङ्कको जोड दुई फरक कुरा हुन्।

सत्ता, अठ्ठा, नहर, दहर, गुलाम, मिसी, बादशाह र एक्का, चारै रङमा। जम्मा ३२ पत्ती, र सत्ताभन्दा मुनिका पत्ती गड्डीमै हुँदैनन्।

एउटै रङभित्रको क्रम यस्तो छ: गुलाम, नहर, एक्का, दहर, बादशाह, मिसी, अठ्ठा, सत्ता। गुलाम सबैभन्दा ठूलो र नहर दोस्रो, र पहिलो साँझमा सबैले यही कुरा बिर्सन्छन्। कल ब्रेकबाट आएकालाई त यो ठ्याक्कै उल्टो लाग्छ, किनभने यहाँ एक्का तेस्रो मात्र हो र बादशाहले त्यसलाई छुनै सक्दैन।

अङ्क भने बेग्लै कुरा हो। गुलाम तीन, नहर दुई, एक्का एक र दहर एक अङ्कको हुन्छ। बादशाह, मिसी, अठ्ठा र सत्ताको कुनै अङ्क हुँदैन। एक रङमा सात अङ्क र पूरै गड्डीमा २८, अनि बोली भनेको यही २८ मध्ये कतिको भन्ने हो।

बल र अङ्क सँगै हिँड्दैनन्, र दहरमै ती छुट्टिन्छन्। बलमा चौथो, अङ्कमा माथि: जित्न लायक पत्ती, तर जित्न प्रयोग गर्न नहुने पत्ती। आठमध्ये पाँच हात उठाएर पनि बाँडाइ हार्न सकिन्छ, किनभने गनिने हात होइन, अङ्क हो।

1. ३२ पत्ती फिटेर बाँड्नेपछिको खेलाडीबाट सुरु गर्दै हरेकलाई एक-एक गरी चार पत्ती बाँड्नुहोस्।
2. पहिले बोल्ने पनि त्यही खेलाडी हो। सोह्रदेखि माथिको कुनै संख्या बोल्नुहोस्, वा पास गर्नुहोस्। पहिलोपछिको हरेक बोली अघिल्लोभन्दा ठूलो हुनुपर्छ।
3. पास गर्दा बोलीबाट बाहिरिइँदैन। लगातार तीन पासले बोली टुंग्याउँछ, त्यसैले सुरुमै पास गर्नेले पनि पालो फेरि आउँदा बोल्न पाउँछ।
4. तीनै जनाले पास गरे र कसैले नबोले बाँडाइ सोह्रमै बाँड्नेको टाउकोमा पर्छ। त्यसमा न छनोट हुन्छ, न अस्वीकार गर्ने बाटो।
5. बोली जित्नेले तुरुपको रङ छान्छ र के हो नभनी घोप्टो राख्छ। त्यसपछि बाँकी चार-चार पत्ती बाँडिन्छन् र बाँड्नेपछिकोले पहिलो हात सुरु गर्छ।

बोल्दा हातमा चार पत्ती हुन्छन् र खेल्दा आठ, त्यसैले सोह्र भनेको अनुमान हो, वाचा होइन। बोली जित्ने खेलाडी बोल्ने हो र उसैको पक्षले अङ्क खोज्नुपर्छ। अरू दुई विपक्षी हुन्, र तिनले रोक्न सके पुग्छ।

पहिलो हात बोल्नेले सुरु गर्दैन। जो भए पनि बाँड्नेपछिकै खेलाडीले सुरु गर्छ, र त्यसपछि हात उठाउनेले अर्को हात सुरु गर्छ।

सकेसम्म रङ पछ्याउनुहोस्। नसके मन लागेको जुनसुकै पत्ती फाल्न पाइन्छ, किनभने यहाँ न तुरुप काट्नैपर्ने बाध्यता छ, न जित्नैपर्ने। हारिसकेको हातमा गुलाम फाल्नु यहाँ वैध छ, र बलियो विपक्षीसँग त्यही एउटै पत्ती ठीक लाग्ने बेला पनि आउँछ।

तुरुप घोप्टो राखिन्छ र घोप्टै रहन्छ। बोल्नेलाई थाहा हुन्छ। अरू कसैलाई हुँदैन, आफ्नै जोडीदारलाई पनि होइन, र त्यही जोडीदारले कुन रङका लागि खेल्दै छ भन्ने नजानी हात सुरु गर्नुपर्छ र बचाउ पनि गर्नुपर्छ।

कसैले नमागेसम्म तुरुप पनि आफ्नै रङको साधारण पत्ती मात्र हो। चिडी गुप्त तुरुप छ र हात पानले सुरु भएको छ भने चिडीको सत्ता चिडीकै सत्ता हो। त्यसले केही जित्दैन, र सबैभन्दा ठूलो पानले जसरी पनि हात उठाउँछ।

उठिसकेको हात उठिसक्यो। तुरुप खुल्दा त्यो पछाडितिर फर्किंदैन, त्यसैले रङ घोप्टो हुँदा भएका हात फेरि खोलिँदैनन् र पछि कसैको अङ्क सर्दैन।

घोप्टो राख्नुको मोल यही हो। नमागिएको तुरुप दुवै पक्षका लागि मरेको पत्ती हो, र पाँचवटा तुरुप बोकेर बसेको खेलाडीसँग कसैले रङ नखोलेसम्म केही पनि हुँदैन।

हात जुन रङले सुरु भएको छ त्यो रङ हातमा नहुँदा मात्र माग्न पाइन्छ, र आफैँले हात सुरु गर्दा कहिल्यै पाइँदैन। मागेपछि रङ पूरै टेबलका लागि एकैचोटि खुल्छ र बाँकी बाँडाइभरि खुलै रहन्छ।

त्यो त्यही हातदेखि लागू हुन्छ, हातमा पहिल्यै फालिसकेका पत्तीसमेत जोडेर। त्यसैले दुई चाल अघि, तुरुप के हो कसैलाई थाहा नहुँदा फालिएको पत्तीले पनि हात जित्न सक्छ।

अनि त्यसको मोल तिर्नुपर्छ। सामान्य नियममा माग्नेसँग तुरुप छ भने त्यही हातमा तुरुप नै फाल्नुपर्छ, र त्यो बाध्यता त्यही एक हातका लागि मात्र हो। पूरै खेलमा बाध्यकारी चाल यही एउटा हो, र यसले अप्ठ्यारोमा पनि पार्छ: आफ्नै जोडीदारले जितिरहेको हातमा तुरुप काट्नुपर्न सक्छ।

त्यसैले सोध्नु निःशुल्क होइन। केही नभएको हातमा मागे एउटा तुरुप खर्चेर अरू तीन जनालाई रङ बताइदिनुभयो।

सामान्यतया माग्नैपर्ने हुँदैन। रङ घोप्टै छोड्न चाहनेले जुनसुकै पत्ती फालेर खेल्छ, तुरुप घोप्टै रहन्छ, र बाँडाइ चारै जना अन्कनमै रहेर अघि बढ्छ। खालले चाहे यो बन्द गर्न सक्छ, र त्यसपछि रङ पछ्याउन नसक्ने पहिलो सिटले चाहे नचाहे माग्नैपर्छ।

तुरुपका बादशाह र मिसी दुवै आफ्नै हातमा छन् भने तुरुप खुलेपछि आफ्नो पालोमा देखाउन सकिन्छ। देखाउँदा बोल्ने पक्षलाई चाहिने अङ्क चारले सर्छ।

बोल्ने पक्षले देखाए चार घट्छ, विपक्षीले देखाए चार बढ्छ। बीसको बोली सोह्रमा खेलिन्छ, नत्र चौबीसमा। लक्ष्य कहिल्यै सबैभन्दा कम बोलीभन्दा तल र टेबलका अङ्कभन्दा माथि जाँदैन, त्यसैले सोह्रको बोलीमा बादशाह-मिसी देखाएर केही सर्दैन। कसैलाई अङ्क भने थपिँदैन, किनभने टेबलमा उही २८ अङ्क छन् र सरेको भनेको लक्ष्य मात्र हो।

दुवै पत्ती एउटै हातमा चाहिन्छ। बादशाह जोडीदारसँग र मिसी तपाईंसँग भए ती दुई छुट्टै पत्ती हुन्, जोडी होइन, अनि फालिसकेको बादशाह फर्केर आउँदैन।

सामान्य नियममा तुरुप खुलेपछि तपाईंको पक्षले एक हात उठाएको हुनुपर्छ, अनि मात्र देखाउन पाइन्छ। रङ घोप्टै हुँदा पहिलो तीन हात सोहोर्ने पक्षले तुरुपबारे केही देखाएको हुँदैन, र यो सर्त त्यसैका लागि हो। एक बाँडाइमा एक पक्षले मात्र देखाउन पाउँछ, र पहिले पुग्नेले पाउँछ।