पासा कसरी खेल्ने
पासा दसैँ र तिहारमा तीनवटा लामा पासाले खेलिने खेल हो। एक जनासँग पासा हुन्छन्, र बाँकी सबैले उसको विरुद्ध बाजी राख्छन्। तीनै पासाको माथिल्लो पाटाका घेरा जोडिन्छन्, र त्यही जोडले फाल्नेले बाजी लिने, तिर्ने वा फेरि फाल्ने भन्ने छिन्छ।
- खेलाडी
- २ देखि ६, तीमध्ये एक जनासँग पासा
- के चाहिन्छ
- तीनवटा लामा पासा र चिपको थुप्रो
- कति लामो
- टेबलका दुई फन्को, अर्थात् चार जना हुँदा पासा हातमा लिने आठ पालो
पासा के हो
दसैँ र तिहारमा, जब मानिसहरू आँगनमा कपडा ओछ्याएर राति अबेरसम्म बस्छन्, पासा निकालिन्छ। यो खेल धेरैजसो गाउँघरको सम्झनामा बाँचेको छ। लुडोमा फालिने छपाटे पासालाई पनि पासा नै भनिन्छ।
यसको सामान तीनवटा लामा पासा हुन्। हरेक पासा चारपाटे डन्डी हो, त्यसैले फालेपछि आफ्ना चार लामा पाटामध्ये कुनै एकमा मात्र अडिन्छ, र ती पाटामा एक, दुई, पाँच र छवटा घेरा हुन्छन्। भारतमा चौपड यस्तै लामा पासाले खेलिन्छ।
बाजी कति राख्ने भन्नेबाहेक कसैले केही छान्नु पर्दैन। बाँकी सबै पासाले छिन्छ, त्यसैले यो छिटो सिकिन्छ र छिटो खेलिन्छ।
पासा कस्तो हुन्छ
पासाका चार लामा पाटामा मात्र चिन्ह हुन्छ, अरू कतै हुँदैन। दुवै टुप्पा खाली हुन्छन्, र डन्डी टुप्पामा ठडिएर अडिन सक्दैन, त्यसैले हरेक फाल लामो पाटामै पर्छ। चारै पाटा उत्तिकै पटक आउँछन्, चार फालमा एक पटक।
हरेक चिन्ह बीचमा थोप्लो भएको घेरा हो, कालोले कोरिएको। एकमा पाटोको बीचमा एउटा घेरा हुन्छ, र दुईमा दुवै छेउतिर एक-एक। पाँचमा दुवै छेउमा एक-एक जोडी र बीचमा एउटा हुन्छ। छमा दुवै छेउमा एक-एक जोडी र बीचमा अर्को एक जोडी हुन्छ।
साधारण पासामा जस्तै, उल्टोपट्टिका पाटा जोड्दा सात हुन्छ। लामो पासामा भने तीन र चार हुँदैनन्। तैपनि तीनवटा पासाले ३ देखि १८ सम्मका सबै जोड बनाउँछन्, तर केही जोड अरूभन्दा निकै धेरै पटक आउँछन्।
परो, तिरो र बच्यो
हरेक जोड तीनमध्ये एक किसिमको हुन्छ, र खेल सिक्नु भनेको कुन जोड कुन किसिमको हो भनेर चिन्नु हो। परो, अर्थात् खाने दाउ, १३, १५, १७ वा १८ हो, र यसमा फाल्नेले जित्छ। ३, ४, ६ वा ९ आए तिरो हुन्छ, जसलाई तिर्ने दाउ पनि भनिन्छ, र फाल्नेले तिर्छ। बाँकी जुनसुकै जोड बच्यो हो, जसमा केही पनि हुँदैन।
चार पाटा भएका तीन पासा ६४ तरिकाले पर्न सक्छन्। त्यसमध्ये १४ तरिकाले परो बन्छ र १४ ले तिरो, त्यसैले फाल्नेका लागि फाल बराबरीको हुन्छ। बाँकी ३६ बच्यो हुन्, जसको अर्थ पासा फेरि फालिन्छन् भन्ने मात्र हो।
परोको ठूलो हिस्सा तेह्र हो, १४ मध्ये ९ तरिका, र तिरोको ठूलो हिस्सा नौ हो, त्यो पनि १४ मध्ये ९। अठार, पन्ध्र, छ र तीन भने एउटै तरिकाले मात्र फालिन्छन्, तीनै पासामा एउटै अङ्क परेर।
पासा हातमा हुँदाको पालो
- पासा भएको सिट फाल्ने हो। बाँकी हरेक सिटले पालैपालो उसको विरुद्ध बाजी राख्छ, टेबलमा उसपछिको सिटबाट सुरु गरेर।
- बाजी राखिसकेपछि फाल्नेले तीनै पासा एकैपटक फाल्छ।
- तीनै पासाको माथिल्लो पाटाका घेरा जोड्नुहोस्।
- परो: फाल्नेले कपडामा भएका सबै बाजी लिन्छ र पासा आफैँसँग राख्छ, अनि सबैले फेरि बाजी राख्छन्।
- तिरो: फाल्नेले हरेक सिटलाई उसले राखेजति तिर्छ, र पासा अर्को सिटमा सर्छन्।
- बच्यो: केही सर्दैन। उही सिटले फेरि फाल्छ, र बाजी जहाँको तहीँ रहन्छन्।
फाल्नेले तिरो नफालुन्जेल पालो चल्छ, त्यसैले पालो एकै फालमा पनि सकिन सक्छ, लगातार परोको लामो लहर पनि हुन सक्छ। केही छिन्ने फालमध्ये आधा फाल्नेको पक्षमा पर्छन्।
लेखिएको सूची फालसम्म मात्र पुग्छ। कसले कसको विरुद्ध बाजी राख्छ, र हरेक किसिमको फालपछि पासा कता जान्छन् भन्ने कुरा यो एपको आफ्नै बुझाइ हो, तिहारको कौडी खेल कौडाबाट लिइएको। कुन भाग कहाँबाट आयो भन्ने कुरा तल, यी नियम कहाँबाट आए भन्ने खण्डमा छ।
नाम भएका फाल
दुईवटा फालको आफ्नै नाम छ। हल्हले भनेको तीनवटै दुई हो। ६ बनाउने एउटै तरिका यही हो, र ६ तिरो हो।
टिके तेह्र भनेको ६, ६ र १ हो, अर्थात् १३, र त्यसैले परो। १३ बन्ने नौ तरिका छन्, र तीमध्ये तीन टिके तेह्र हुन्। बाँकी छ तरिका ६, ५ र २ बाट बन्छन्, र तिनको कुनै नाम छैन।
सूचीमा यो पनि लेखिएको छ: एउटा पाँच र एउटा एक सँगै परे सधैं बच्यो हुन्छ। जोडले नै यो कुरा सत्य बनाउँछ। पाँच र एक परेपछि तेस्रो पासाले ७, ८, ११ वा १२ बनाउँछ, र चारै बच्यो हुन्।
कति बाजी राख्न पाइन्छ
हरेक सिटले केही नापमध्ये आफ्नो बाजी छान्छ, सामान्य टेबलमा ५, १०, २० र ५०। सबैभन्दा कम ५ र सबैभन्दा धेरै ५० हो।
तिरो पर्दा फाल्नेले सबैलाई एकैपटक तिर्छ, त्यसैले सबैको बाजी जोड्दा फाल्नेसँग भएभन्दा बढी हुनु हुँदैन। हरेक सिटले बढीमा त्यति मात्र राख्न पाउँछ, जति अघिल्ला बाजीपछि पनि फाल्नेको थुप्रोले धान्न सक्छ। थुप्रोले नधान्ने सिट बाजी फेरि नखुलुन्जेल बाहिर बस्छ।
चार जना र प्रत्येकलाई ५०० चिप हुँदा यस्तो कमै हुन्छ। फाल्नेको चिप घट्दै गएपछि, र पाँच वा छ जना बस्दा, यसको काम पर्छ, किनकि त्यतिबेला अरूले मिलेर पाँच जना हुँदा २०० र छ जना हुँदा २५० सम्म राख्न सक्छन्।
टेबलको न्यूनतमभन्दा कम चिप भएको, वा फाल्नेको थुप्रोले न्यूनतमभन्दा कम मात्र धान्ने सिटले राख्न पाएजति सबै राख्छ। चिप नै नबचेको सिट बाहिरिन्छ, र खेलको बाँकी भाग हेरेर बस्छ।
कति ठूलो बाजी राख्ने
परो र तिरो उत्तिकै पटक आउँछन्, त्यसैले औसतमा कुनै नापको बाजी अर्कोभन्दा बढी मूल्यको हुँदैन। नापले बदल्ने कुरा चाहिँ थुप्रो कति तलमाथि हुन सक्छ भन्ने हो।
खेल टेबलको सबैभन्दा ठूलो थुप्रोले जित्छ। धेरै सिटसँग खेल्दा तिनका थुप्रोमध्ये सबैभन्दा ठूलो प्रायः सुरुको थुप्रोभन्दा माथि पुगेर सकिन्छ, त्यसैले जोगिएर खेल्ने सिटले आफ्नो थुप्रो त जोगाउँछ, तर भाग्य लागेको कसैसँग हार्छ।
कम्प्युटरका राम्रा खेलाडी ठूलो बाजी राख्छन्, र बाँकी पालोले फर्काउन नसक्ने गरी अघि पुगेपछि मात्र सबैभन्दा सानो बाजीमा झर्छन्। चार जनाको टेबलमा, जहाँ चौथाइ खेल जित्नु बराबरको भाग हो, सबैभन्दा सजिला कम्प्युटर खेलाडीविरुद्ध ६,००० खेल खेलाएर हेर्दा हरेक पटक सबैभन्दा सानो बाजी राख्नेले २५.०% जित्यो, र सबैभन्दा बलियो तहले ३२.२%।
खेलको अन्त्य
पासा टेबलमा तोकिएजति फन्को घुम्छ, सामान्य टेबलमा दुई पटक, पहिले फाल्ने सिटबाट सुरु गरेर। त्यसैले हरेक सिटसँग पासा उत्तिकै पटक पुग्छ, र अन्तिम फन्कोपछि पासा त्यही सिटमा फर्किँदा खेल सकिन्छ।
एउटै सिटसँग सबै चिप भए खेल अघि नै सकिन्छ। अन्त्यमा सबैभन्दा ठूलो थुप्रोले जित्छ, र माथि दुई बराबर भए बराबरी हुन्छ।
यहाँका चिप यही टेबलका हुन्, अरू केहीका होइनन्। ती तपाईंका सिक्का होइनन्। बाजी भएको अनलाइन टेबलले त्यो बाजी छुट्टै मिलाउँछ, यहाँका हरेक टेबलले जस्तै।
यी नियम कहाँबाट आए
पासाबारे लेखिएको कुरा निकै थोरै छ। यो एपले भेटेको एउटै विवरण सन् २०२० मा लेखिएको फालको सूची हो: पासा र तिनका पाटा, कुन जोड परो, तिरो र बच्यो हुन्छ, नाम भएका दुई फाल, र पन्ध्र पर्दा लिइने बोट। यो पेजका सबै जोड त्यही सूचीबाट लिइएका हुन्।
स्रोत एउटै भएकाले सूची आफैँसँग मिल्छ कि मिल्दैन भन्ने कुराको अर्थ छ, र यो मिल्छ। ३ देखि १८ सम्मको हरेक जोड तीनमध्ये ठीक एउटा किसिममा पर्छ, र परो र तिरो दुवै १४-१४ फाल हुन्छन्।
सूचीले नभनेको कुरा हो, कसले कसको विरुद्ध बाजी राख्छ। यो एपले त्यो भाग तिहारमा कौडा खेलिएजस्तै खेलाउँछ: एक जनाले फाल्छ र बाँकी सबैले उसको विरुद्ध बाजी राख्छन्, परोमा पासा फाल्नेसँगै रहन्छन् र तिरोमा अर्कोमा सर्छन्। खाने र तिर्ने भन्ने शब्दलाई यसले फाल्नेकै पक्षबाट बुझेको छ। तपाईंको आँगनमा अर्कै तरिकाले खेलिन्छ भने सबैभन्दा फरक पर्न सक्ने भाग यही हो।
सूचीमा बोट पनि छ। पन्ध्र पर्दा पासाको धनीले एक हिस्सा लिन्छ। यो एपमा बोट छैन, किनकि यहाँको टेबलमा पासाको कुनै धनी हुँदैन, र बोट कति हुन्छ भन्ने सूचीले भन्दैन। पन्ध्र भनेको तीनवटै पाँच हो, ६४ मा एक फाल।
यो टेबलमा
बाजी राख्ने पालो तपाईंको आउँदा बाजीका बटन ब्युँझन्छन्, र तपाईंले राख्न सक्ने ठीक त्यति देखाउँछन्। अन्तिम बटन तपाईंले राख्न सक्ने सबैभन्दा धेरै हो, र फाल्नेको थुप्रोले त्यसलाई घटाउन सक्छ।
पासा तपाईंसँग हुँदा कपडामा तिनलाई छुनुहोस्, वा फाल्नुहोस् थिच्नुहोस्। पासा कसका हुन् भन्ने कुरा तिनको वरिपरिको चकको रेखाले देखाउँछ, र हरेक बाजी त्यो राख्ने सिटको अगाडि रहन्छ।
पासा थामिएपछि, कुनै चिप सर्नुअघि नै, स्थिति हरफमा फाल लेखिन्छ: तीनवटा पाटा, तिनको जोड र त्यो कुन किसिमको हो। कपडाका नजिकका दुई कुनामा परो र तिरोका जोड लेखिएका छन्, त्यसैले फाल कपडाबाटै पनि पढ्न सकिन्छ।
यहाँ कम्प्युटरसँग चार तहमा, साथीहरूसँग अनलाइन, वा एउटै फोनमा छ जनासम्म खेल्न सकिन्छ। कपडामा केही लुकाइँदैन, त्यसैले फोन पालैपालो घुम्छ, र बाजी राख्ने वा फाल्ने पालो जसको हो, स्थिति हरफले उसको नाम लिन्छ।
विकल्प
यहाँका सबै टेबल माथिका नियममा खेल्छन्। यी चाहिँ पहिलो फालअघि आँगनले गर्ने छनोट हुन्।
| सेटिङ | सामान्य | के फरक पर्छ |
|---|---|---|
| खेलाडी | ४ | दुईदेखि छ सिट। पाँच वा छ जना हुँदा एउटै तिरोले फाल्नेलाई २०० वा २५० पर्न सक्छ, त्यसैले टेबलले प्रत्येकलाई हजार चिपको सल्लाह दिन्छ। |
| टेबलका फन्को | २ | पासा टेबलमा कति फन्को घुम्छ। हरेक फन्कोमा हरेक सिटसँग पासा एक पटक पुग्छ। |
| प्रत्येकलाई चिप | ५०० | हरेक सिटले सुरु गर्ने थुप्रो। पाँच वा छ जनालाई हजार ठीक हुन्छ, जहाँ एउटै तिरोले फाल्नेलाई २०० वा २५० पर्न सक्छ। |
| सबैभन्दा ठूलो बाजी | ५० | एउटा फालको विरुद्ध एउटा सिटले राख्न सक्ने सबैभन्दा धेरै। फाल्नेको थुप्रोले यसलाई अझ घटाउन सक्छ। |
| सबैभन्दा सानो बाजी | ५ | एउटा सिटले राख्नुपर्ने सबैभन्दा कम। कहिल्यै शून्य होइन, किनकि शून्य राख्न पाउने सिट अघि पुगेपछि बाहिरै बस्थ्यो। |
| कठिनाई | मध्यम | कम्प्युटरका सिटले खेल कति राम्रोसँग पढ्छन्। पासाले सबैलाई उस्तै व्यवहार गर्छ। |
शब्दहरू
- पासा
- लामो पासा, र त्यस्तै तीनवटा पासाले खेलिने खेल। लुडोमा फालिने छपाटे पासालाई पनि पासा नै भनिन्छ।
- परो
- फाल्नेले जित्ने फाल: १३, १५, १७ वा १८।
- खाने दाउ
- परोका जोडको अर्को नाम। फाल्नेले बाजी खान्छ।
- तिरो
- फाल्नेले तिर्ने फाल: ३, ४, ६ वा ९। बाजी राख्ने हरेक सिटले पाउँछ, र पासा अर्कोमा सर्छन्।
- तिर्ने दाउ
- तिरोका जोडको अर्को नाम।
- बच्यो
- बाँकी आठमध्ये जुनसुकै जोड। कसैले न जित्छ न हार्छ, र उही सिटले फेरि फाल्छ।
- हल्हले
- तीनवटै दुई, अर्थात् ६, र ६ बनाउने एउटै तरिका। तिरो।
- टिके तेह्र
- ६, ६ र १, अर्थात् १३। परो।
- बोट
- पन्ध्र पर्दा पासाको धनीले लिने हिस्सा। यो टेबलमा पासाको धनी नभएकाले बोट छैन। एपमा कम्प्युटर खेलाडीलाई पनि बोट भनिन्छ, तर त्यो बोटसँग यसको कुनै साइनो छैन।
यस पृष्ठका सबै नियम यही एपले खेल्ने नियम हुन्। सुरु गर्नुअघि खेलकै पृष्ठमा गएर जुनसुकै बदल्न सकिन्छ।