ड्राफ्ट्स कसरी खेल्ने
अमेरिकातिर checkers भनिन्छ र नेपालमा धेरैले चेकर्स भन्छन्। अंग्रेजीमा draughts (ड्राफ्ट्स), र यो ८ गुणा ८ खानामा खेलिने अंग्रेजी ड्राफ्ट्स हो।
ड्राफ्ट्स, जसलाई अमेरिकातिर चेकर्स भनिन्छ, ६४ खानाको बोर्डमा दुई जनाले खेल्ने खेल हो, र दुवैका १२ गोटी कालो खानामा हुन्छन्। आफ्नो पालोमा एउटा गोटी कोणमा एक खाना अगाडि सार्नुहोस्, वा छेउको विपक्षी गोटी नाघेर पारिको खाली खानामा झर्नुहोस् र त्यसलाई हटाउनुहोस्, र नाघ्न पाए नाघ्नै पर्छ। विपक्षीका सबै गोटी हटाउने वा उसलाई कुनै वैध चाल नदिनेले जित्छ।
पारिको अन्तिम लहरमा पुगेको गोटी राजा बन्छ, र राजा पछाडि पनि सर्छ र नाघ्छ। यहाँ रातोले पहिले चाल्छ, र हरेक खेलपछि रङ साटिन्छ।
आफ्नै घरका नियममा टेबल तयार गर्नुहोस्
- खेलाडी
- २
- के चाहिन्छ
- ६४ खानाको बोर्ड र प्रत्येकतर्फ १२ गोटी
- कति लामो
- एक खेल पाँच दस मिनेटको
एक नजरमा
| नियम | यहाँ सुरुमा | घरेलु नियममा |
|---|---|---|
| नाघ्नैपर्छ? | पर्छ, जुन नाघ पनि | पर्दैन, ऐच्छिक |
| राजा सर्छ | जुनसुकै कोणमा एक खाना | पूरै कोणभरि |
| साधारण गोटी नाघ्छ | अगाडि मात्र | पछाडि पनि |
जुन तरिकामा खेले पनि, फेरि नाघ्न सक्ने गोटी उही पालोमा नाघ्दै जान्छ, र पारि पुगेर राजा बनेको गोटी त्यहीँ रोकिन्छ।
यही तालिका एउटै कार्डमा, फोनमा राख्न वा परिवारको समूहमा पठाउन। खोल्न थिच्नुहोस्।नियम २० अक्टोबर २०२६ मा जाँचिएको। यी नियम कसरी लेखिन्छन्
खेलको परिचय
ड्राफ्ट्स (अमेरिकातिर 'चेकर्स' भनिने) चेस जस्तै ६४ खाना भएको बोर्डमा खेलिन्छ। प्रत्येक खेलाडीसँग १२ वटा गोटी हुन्छन्, जसलाई सुरुमा आफ्नोतिरका ३ वटा लहरका कालो खानाहरूमा मात्र राखिन्छ।
तपाईंको गोटी सधैँ छड्के (Diagonal) रूपमा एक कोठा अगाडि सर्छ। यदि अगाडि विपक्षीको गोटी छ र त्यसको ठिक पारिपट्टिको कोठा खाली छ भने, तपाईंले विपक्षीलाई नाघेर त्यसलाई 'खान' सक्नुहुन्छ। खाइएको गोटी बोर्डबाट हट्छ।
विपक्षीका सबै १२ वटै गोटी खाइदिएमा, वा विपक्षीलाई चल्ने कुनै ठाउँ नै नदिई थुनिदिएमा तपाईंले खेल जित्नुहुन्छ।
बोर्ड
आठ भया आठ खाना, दुई रङका, र देब्रे हातपट्टिको कुनामा कालो खाना पर्ने गरी। कालो खाना मात्र प्रयोग हुन्छ, त्यसैले यस खेलका सबै चाल कोणमा हुन्छन्।
प्रत्येकका बाह्र गोटी आ-आफ्नो नजिकका तीन लहरका कालो खानामा अट्छन्, र बिचका दुई लहर खाली रहन्छन्। रातोले पहिले चाल्छ।
तयारी
- दुवै खेलाडीको देब्रे कुनामा कालो खाना पर्ने गरी बोर्ड घुमाउनुहोस्।
- दुवैका नजिकका तीन लहरका कालो खानामा बाह्र बाह्र गोटी राख्नुहोस्।
- रातोले पहिले चाल्छ। यहाँ खेल पेजमा छानिएको रङ पहिलो खेलमा तपाईंको हुन्छ र त्यसपछि रङ साटिन्छ।
- हटेका गोटी दुवैले देख्ने ठाउँमा राख्नुहोस्। गन्ती नै खेल पढ्ने तरिका हो।
सर्ने
आफ्नो पालोमा तपाईं एउटा गोटी चलाउनुहुन्छ। राजा नबनेको गोटी एक खाना अगाडि कोणमा खाली कालो खानामा सर्छ।
अगाडि भनेको विपक्षीतिर हो। रातो बोर्डमाथि हिँड्छ र सेतो तल, र राजा नबनेसम्म कसैले पछाडि पाइला चाल्न पाउँदैन।
सर्ने भनेको यत्ति नै हो। यस खेलमा बाँकी सबै नाघ्ने कुरा हो।
नाघ्ने
तपाईंको गोटीको छेउमा कोणमा विपक्षीको गोटी छ र त्यसको ठिक पारिको खाना खाली छ भने नाघ्न पाइन्छ। तपाईंको गोटी त्यही खानामा झर्छ र नाघिएको गोटी बोर्डबाट हट्छ।
राजा नबनेको गोटी हिँडेजस्तै अगाडि मात्र नाघ्छ। ती दुई खानामा के छ भन्ने बाहेक अरू केहीले नाघ्न रोक्दैन।
भर्खर नाघेको गोटीले फेरि नाघ्न सक्छ भने नाघ्नै पर्छ, र पूरै शृंखला एउटै पालो हो। यसरी एउटै गोटीले तीन चारवटासम्म सफा गर्न सक्छ, जुन यस खेलको सबैभन्दा रमाइलो कुरा हो।
अनि नाघ्नु अनिवार्य छ। बोर्डमा कतै नाघ्न मिल्छ भने नाघ्नै पर्छ, जसको अर्थ खेलाडीलाई गोटी दिन बाध्य बनाउन सकिन्छ। यो खेल पेजबाट बन्द गर्न सकिन्छ।
राजा
पारिको अन्तिम लहरमा पुगेको गोटी राजा बन्छ। साँचो बोर्डमा हटेको एउटा गोटी त्यसमाथि राखिन्छ, त्यसैले राजा दुई तह देखिन्छ।
राजा दुईको सट्टा चारै दिशामा सर्छ र नाघ्छ। त्यसैले यो साधारण गोटीभन्दा निकै बलियो हुन्छ, र धेरैजसो खेल पहिलो राजा कसले बनायो भन्नेले निर्णय गर्छ।
राजा बन्नेबित्तिकै पालो सकिन्छ, नाघ्ने शृंखलाको बिचमा भए पनि। पारिको लहरमा नाघेर पुगेको गोटी त्यहीँ रोकिन्छ, अझै जति नाघ्न सक्ने भए पनि।
खेल कसरी सकिन्छ
विपक्षीका सबै गोटी हटाए जित हुन्छ। उसलाई कुनै वैध चाल नदिए पनि जित हुन्छ, र त्यो प्रायः सजिलो हुन्छ: आफ्नै गोटीपछाडि अड्किएको पक्ष हारेको हो।
खेल बराबरी पनि हुन सक्छ। दुई राजा खाली बोर्डमा एकअर्कालाई खेद्दै बसे कहिल्यै सकिँदैन, त्यसैले धेरै बेरसम्म कुनै गोटी नहटे र कुनै साधारण गोटी नसरे बराबरी मानिन्छ, र उही अवस्था तीन पटक दोहोरिए पनि।
दुवै जान्नेबिच ड्राफ्ट्स धेरै पटक बराबरी हुन्छ। यो खेलको कमजोरी होइन, र यहाँ एउटा म्याच एउटा होइन धेरै खेलको हुनुको कारण यही हो।
यहाँ खेल्दा
बोर्डमाथिको रेलले कसको पालो हो भन्छ। तलको रेलले दुवैका बाँकी गोटी गन्छ, र राजाको संख्या मुकुटसँगै देखिन्छ।
गोटीमा थिचेर उठाउनुहोस्, अनि जान मिल्ने खानामा चिन्ह लाग्छ। तीमध्ये एकमा थिचे सर्छ, गोटीमा फेरि थिचे झर्छ। तानेर पनि उही काम एकै चालमा हुन्छ।
शृंखलाको बिचमा खेलले नाघ्ने गोटी आफैँ उठाइदिन्छ, किनभने चल्न मिल्ने त्यही एउटा हो। एउटा मात्र नाघ्ने बाँकी भए आफैँ चाल्छ: एउटै तरिकाले मात्र गर्न मिल्ने थिचाइ निर्णय होइन।
अघिल्लो पटक चलेको गोटी घेरिन्छ र गोटी हटेको खानामा चिन्ह लाग्छ, त्यसैले विपक्षीको पालो पछि पनि पढ्न सकिन्छ।
राम्रो खेल्न
- नाघ्नुअघि गन्नुहोस्। तपाईंलाई अनिवार्य भएको नाघ्ने चाल विपक्षीले जानाजान दिएको हुन सक्छ।
- आफ्नो पछिल्लो लहर सकेसम्म जोगाउनुहोस्। विपक्षीले राजा बन्न त्यही लहर काट्नुपर्छ।
- किनारका गोटी नाघ्न सकिँदैन, किनभने तिनको पछाडि केही हुँदैन। तर ती सुस्त पनि हुन्छन्।
- अगाडि हुँदा गोटी साट्नुहोस्। आठ विरुद्ध सातभन्दा दुई विरुद्ध एक धेरै ठुलो अग्रता हो।
- पहिलो राजाले प्रायः अन्त्य जित्छ। त्यसका लागि एउटा गोटी दिनु सस्तो हो।
सेटिङ
सबै कुरा खेल पेजमा, खेल्ने बटन थिच्नुभन्दा अघि। तिनै घरेलु नियम साधारण नियममै सुरु हुन्छन्।
| सेटिङ | सामान्य | के फरक पर्छ |
|---|---|---|
| को खेल्दै छ | बोटसँग | बोटसँग छान्दा तपाईं बोटसँग खेल्नुहुन्छ। यही फोनमा छान्दा दुई जना पालैपालो फोन दिएर खेल्छन्, र हरेक खेलपछि रङ साटिन्छ। रातो सधैँ नजिकका पङ्क्तिबाट सुरु हुन्छ, त्यसैले टेबलमा राखेको फोनको दुईतिर बस्ने दुई जनालाई मिल्छ। बटनमुनिको बोटहरू हेर्नुहोस् थिच्दा दुई बोट भिडिन्छन्। |
| तपाईंको रङ | रातो | रातोले पहिले चाल्छ। हरेक खेलपछि रङ साटिन्छ। |
| कठिनाई | मध्यम | कम्प्युटरले कति अगाडिसम्म सोच्छ। सजिलोले जानाजान चाल फ्याक्छ। |
| नाघ्ने | नाघ्न पाए नाघ्नै पर्छ | साँचो नियम, र खेललाई सबैभन्दा बढी बदल्ने पनि यही हो। बन्द गरे खेलाडीलाई गोटी गुमाउन बाध्य बनाउन सकिँदैन। |
| राजा | एक पटक एक खाना | अंग्रेजी राजा एक खाना सर्छ। बाँकी धेरै ठाउँमा पूरै कोण सर्न पाउँछ, जसले राजालाई निकै बलियो बनाउँछ। |
| गोटी पछाडि नाघ्ने | बन्द | घरेलु नियम। राजा नबनेको गोटीलाई पनि पछाडि नाघ्न दिन्छ, जसले गोटीलाई आधा राजा बनाइदिन्छ। |
| गति | सामान्य | गोटी कति छिटो चल्छन्। यसले कम्प्युटरको खेल बदल्दैन। |
शब्दहरू
- ड्राफ्ट्स
- बेलायती नाम। चेकर्स अमेरिकी नाम हो र दुवै उही खेल हुन्।
- साधारण गोटी
- राजा नबनेको गोटी। अगाडि मात्र सर्छ र नाघ्छ।
- राजा
- राजा बनेको गोटी। चारै दिशामा सर्छ र नाघ्छ।
- राजा बन्नु
- पारिको अन्तिम लहरमा पुगेको गोटीलाई हुने कुरा। यसले पालो सक्छ।
- नाघ्नु
- छेउको गोटी नाघेर पारिको खाली खानामा झर्नु, र त्यो गोटी हटाउनु।
- दोहोरो
- एउटै पालोमा एउटै गोटीले दुई पटक नाघ्नु। तीन पटक भए तेहेरो।
- अनिवार्य नाघ्ने
- नाघ्न मिल्छ भने नाघ्नै पर्ने नियम। यसैले गोटीलाई चारो बनाउन सकिन्छ।
- अड्किनु
- गोटी त छ तर कुनै वैध चाल नहुनु, जसले खेल हराउँछ।
- लामो राजा
- पूरै कोण सर्न पाउने राजा, जस्तो बेलायत र अमेरिकाबाहिर हुन्छ।
- साट्नु
- एउटा गोटी दिएर एउटा लिनु। अगाडि भएकोले यही चाहन्छ।
अरू परिवारले कसरी खेल्छन्
हरेक परिवारले अलि फरक तरिकाले खेल्छ। हामीलाई थाहा भएका तरिका यी हुन्। बटन भएका तरिका यो टेबलमा घरको नियमका रूपमा खेल्न सकिन्छ।
नाघ्नु ऐच्छिक
धेरै घरमा अनिवार्य नाघ्ने नियमबिना खेलिन्छ। मन लागे मात्र नाघिन्छ, त्यसैले कसैलाई गोटी दिन बाध्य बनाउन सकिँदैन। यहाँ यो सेटिङ छ।
लामो राजा
बेलायत र अमेरिकाबाहिर प्रायः राजा कोणभरि जति पनि सर्छ, टाढाको गोटी नाघ्छ र त्यसपछिको जुनसुकै खाली खानामा झर्छ। यसले राजालाई निकै बलियो बनाउँछ। यहाँ यो सेटिङ छ।
साधारण गोटीले पछाडि नाघ्ने
कतिपय टेबलको घरेलु नियम: राजा नबनेको गोटीले पनि अगाडिजस्तै पछाडि नाघ्न पाउँछ, जसले त्यसलाई आधा राजा बनाउँछ। यहाँ यो सेटिङ छ।
अन्तर्राष्ट्रिय ड्राफ्ट्स
१० गुणा १० को बोर्डमा दुवैतर्फ २० गोटीले खेलिने, आफ्नै नियम भएको छुट्टै खेल। यहाँको टेबलमा यो छैन।
मानिसहरूले सोध्ने प्रश्न
ड्राफ्ट्समा नाघ्न पाए नाघ्नै पर्छ?
पर्छ। यहाँ सुरुदेखि नै नाघ्नु अनिवार्य छ: कुनै गोटीले नाघ्न सक्छ भने तीमध्ये एउटाले नाघ्नै पर्छ, तर कुन नाघ्ने भन्ने तपाईंको रोजाइ हो। अंग्रेजी ड्राफ्ट्सको लिखित नियम यही हो। धेरै घरमा यसबिना खेलिन्छ, र खेलको पेजमा यो बन्द गर्न सकिन्छ।
सबैभन्दा धेरै गोटी हटाउने नाघ नै रोज्नुपर्छ?
पर्दैन। धेरै नाघ खुला छन् भने कम गोटी हटाउने पनि रोज्न सकिन्छ। तर सुरु गरेको नाघ पूरा गर्नैपर्छ: फेरि नाघ्न सक्ने गोटीले उही पालोमा नाघ्दै जान्छ।
ड्राफ्ट्समा पछाडि नाघ्न मिल्छ?
सुरुको नियममा राजाले मात्र। राजा नबनेको गोटी अगाडि मात्र सर्छ र नाघ्छ। कतिपय टेबलमा साधारण गोटीलाई पनि पछाडि नाघ्न दिइन्छ, र खेलको पेजमा यो सेटिङ छ।
ड्राफ्ट्समा राजा कसरी सर्छ?
चारै कोणतिर एक खाना, र त्यसरी नै नाघ्छ: छेउको गोटी नाघेर पारिको खाली खानामा। बेलायत र अमेरिकाबाहिर राजा प्रायः पूरै कोणभरि सर्छ, र खेलको पेजमा यो पनि छान्न सकिन्छ।
गोटी पारिको अन्तिम लहरमा पुगे के हुन्छ?
राजा बन्छ, र तपाईंको पालो त्यहीँ सकिन्छ, नाघ्ने शृंखलाको बीचमा भए पनि।
ड्राफ्ट्समा पहिले कसले चाल्छ?
यहाँ रातोले। पहिलो चालको फाइदा एकै जनासँग नरहोस् भनेर हरेक खेलपछि रङ साटिन्छ।
ड्राफ्ट्स कसरी जितिन्छ?
विपक्षीका सबै गोटी हटाएर, वा उसलाई कुनै वैध चाल नदिएर। गोटी बाँकी भए पनि चल्ने ठाउँ नभएको पक्ष हार्छ।
ड्राफ्ट्स बराबरी हुन सक्छ?
सक्छ। यहाँ दुवैतर्फ २५ चालसम्म न कुनै गोटी हटे न कुनै साधारण गोटी सरे, वा उही अवस्था उही पक्षको पालोमा तीन पटक आए, खेल बराबरी हुन्छ।
यस पृष्ठका सबै नियम यही एपले खेल्ने नियम हुन्। सुरु गर्नुअघि खेलकै पृष्ठमा गएर जुनसुकै बदल्न सकिन्छ।