कल ब्रेक कसरी खेल्ने
कल ब्रेक नेपालभरि खेलिने हात मार्ने खेल हो। चार जना, एउटै गड्डी, र हरेक बाँडाइमा हुकुम नै तुरुप। पत्ती फाल्न सुरु गर्नुअघि हरेकले १३ मध्ये कति हात जित्ने हो भनेर कल गर्छ। कल पुर्याए त्यो संख्या अंक बन्छ, नपुगे त्यत्ति नै अंक कट्छ।
- खेलाडी
- ठ्याक्कै ४
- के चाहिन्छ
- ५२ पत्तीको एक गड्डी
- कति लामो
- १३ हातका ५ बाँडाइ
खेल के हो
चार जना खेलाडी, ५२ पत्तीको एक गड्डी, प्रत्येकलाई १३ पत्ती। एक हात भनेको चार पत्ती हो, हरेक खेलाडीबाट पालैपालो एक-एक, र सबैभन्दा बलियो पत्ती फाल्नेले चारै पत्ती उठाउँछ। हरेक बाँडाइमा १३ हात खेलिन्छ र ती चार जनाबीच बाँडिन्छन्।
हरेक बाँडाइमा हुकुम नै तुरुप हुन्छ। तुरुप छान्न न पत्ती काटिन्छ, न कुनै पत्ती पल्टाइन्छ। अर्कै रङले सुरु भएको हातमा हुकुम फाल्नुभयो भने हात तपाईंको, जबसम्म कसैले त्योभन्दा ठूलो हुकुम माथि राख्दैन।
पहिलो पत्ती नफालिँदै हरेकले एउटा संख्या बोल्छ: १३ मध्ये कति हात जित्ने। त्यति वा त्योभन्दा बढी जित्नुभयो भने त्यो संख्या अंक बन्छ। नपुगे त्यही संख्या घाटा। यस पृष्ठको बाँकी सबै विवरण मात्र हो।
बाँडाइ
- ५२ पत्तीको एक गड्डी फिट्नुहोस्। जोकर छैन, वाइल्ड पत्ती छैन, थप केही छैन।
- बाँड्नेपछिको खेलाडीबाट सुरु गरी एक-एक पत्ती बाँड्दै जानुहोस्, सबैको हातमा १३ नपुगुन्जेल। केही बाँकी रहँदैन, थुप्रो पनि हुँदैन, कुनै पत्ती पल्टाइँदैन पनि।
- हुकुम तुरुप हो। यहाँ छान्नु केही छैन, पल्टाउनु केही छैन, त्यसैले बाँड्दै तुरुप निकाल्ने खेलको बानी छ भने पर्खेर बस्नुपर्दैन।
- बाँड्नेपछिको खेलाडीले पहिले कल गर्छ र पहिलो हात पनि उसैले सुरु गर्छ। बाँड्नेले सबैभन्दा पछि कल गर्छ र हात सुरु गर्दैन।
हरेक राउन्डपछि बाँड्ने एक सिट सर्छ। सामान्य ५ बाँडाइको खेलमा चारै जनाले बाँड्न पाउँछन्, र पहिलो बाँडाइ बाँड्नेकै पालो अन्तिम बाँडाइमा फेरि आउँछ।
तपाईंको हात मिलेरै आउँछ: पहिले हुकुम, अनि पान, अनि चिडी, अनि इट्टा, र हरेक रङभित्र सानोबाट ठूलो। कुनै पत्ती छेउतिर तानेर आफ्नै हातमा छोड्नुभयो भने त्यसको ठाउँ सर्छ, र तपाईंले मिलाएको क्रम बाँडाइभर रहन्छ। पत्ती मिलाउनुहोस् थिच्नुभयो भने फेरि पहिलेकै क्रममा फर्किन्छ।
कल गर्ने
५२ वटै पत्ती बाँडिसकेपछि र एउटै पत्ती नफालिँदै हरेकले एउटा संख्या बोल्छ। बाँड्नेपछिको खेलाडीबाट सुरु भई बाँड्नेमा टुंगिने गरी एक फन्को घुम्छ। यहाँ आफूले चाहेको संख्या थिच्नुहोस्।
१ देखि ८ सम्मको जुनसुकै संख्या। पास गर्ने बाटो छैन, शून्य पनि छैन, त्यसैले हरेक खेलाडी कम्तीमा एक हातमा बाँधिन्छ। १३ हात भए पनि कलको सीमा ८ नै हो। एकपटक बोलिसकेपछि बदल्न पाइँदैन।
कल पालैपालो खुलेर गरिन्छ, त्यसैले गर्नासाथ सबैले सुन्छन्। पालोको अर्थ यही हो। बाँड्नेले सबैभन्दा पछि कल गर्छ, अर्थात् अरू तीन जनाले के बोले भन्ने उसलाई पहिल्यै थाहा हुन्छ। कल नगरेको सिटमा संख्याको ठाउँमा धर्को देखिन्छ।
चारै कलको जोड १३ हुनुपर्छ भन्ने छैन, कुनै निश्चित संख्या हुनुपर्छ भन्ने पनि छैन। दुई जनाले एउटै संख्या बोल्न सक्छन्, चारै जनाले चार-चार बोले पनि हुन्छ। कसैले रोक्दैन र केही मिलाइँदैन।
हात खेल्ने
हात सुरु गर्नेले आफ्नो हातबाट जुनसुकै पत्ती फाल्न सक्छ, हुकुम पनि। बाँकी तीन जनाले पालैपालो पछ्याउँछन्। चौथो पत्ती परेपछि हात सकियो, जित्नेले उठाउँछ, र अर्को हात पनि उसैले सुरु गर्छ।
हरेक रङमा एक्का सबैभन्दा बलियो, त्यसपछि बादशाह, मिस्सी, गुलाम, दहर हुँदै तल दुरीसम्म।
कसले जित्यो भन्ने दुई प्रश्नमा टुंगिन्छ। हुकुम फालिएको थियो? भए सबैभन्दा ठूलो हुकुमले लैजान्छ। एउटै हुकुम फालिएको थिएन? भए हात जुन रङले सुरु भएको थियो, त्यही रङको सबैभन्दा ठूलो पत्तीले लैजान्छ।
न सुरु भएको रङको, न हुकुमको पत्तीले कहिल्यै हात जित्दैन, जति ठूलो भए पनि। यही कुराले धेरैलाई अल्मल्याउँछ। इट्टाको हातमा इट्टाको एक्का सबैभन्दा बलियो हुन्छ, पानको हातमा त्यही एक्का रद्दी।
यहाँ पत्ती फाल्न एकपटक थिच्नुहोस्, पत्ती उठ्छ, अनि फेरि थिच्नुहोस्, पत्ती जान्छ। वा तानेर टेबलको बीचमा छोड्नुहोस्। अर्को पत्ती थिच्नुभयो भने उठेको पत्ती त्यतै सर्छ, मन बदल्ने बाटो यही हो। फाल्न नमिल्ने पत्ती जसरी कोसिस गरे पनि जाँदैन।
पत्ती छान्न नपाउने बेला
कल ब्रेकमा कुन पत्ती फाल्ने भन्ने कुरा अरू धेरैजसो तास खेलमा भन्दा बढी पटक नियमले नै तोकिदिन्छ। चार नियमले यो काम गर्छन्, र यहाँका सबै टेबलमा चारै लागू हुन्छन्। यी एकपटक बुझेपछि बाँकी खेल सजिलो छ।
- रङ पछ्याउनुहोस्। हात जुन रङले सुरु भएको छ, त्यो रङको पत्ती हातमा छ भने त्यही फाल्नुपर्छ। त्यो रङ सकिनुअघि न तुरुप काट्न पाइन्छ, न अर्को रङ फाल्न।
- सके जित्नुहोस्। कसैले तुरुप नकाटेसम्म, सुरु भएको रङमा अगाडि रहेको पत्तीभन्दा ठूलो पत्ती तपाईंसँग छ भने त्यही ठूलो फाल्नुपर्छ।
- रङ सकिएपछि तुरुप काट्नुहोस्। सुरु भएको रङ तपाईंसँग छैन र कसैले तुरुप पनि काटेको छैन? त्यसो भए हुकुम नै तपाईंको एक मात्र वैध पत्ती हो।
- सके ठूलो तुरुप फाल्नुहोस्। सुरु भएको रङ छैन र अगाडि हुकुमले जितिरहेको छ भने, त्योभन्दा ठूलो हुकुम हातमा हुँदा त्यही फाल्नुपर्छ।
जित्नुपर्ने भनेको सुरु भएको रङको सबैभन्दा ठूलो पत्ती हो, टेबलको सबैभन्दा ठूलो पत्ती होइन। पानको हातमा कसैले इट्टाको एक्का फालेको छ भने त्यो एक्काले केही जितिरहेको हुँदैन, र तपाईंले नाघ्नुपर्ने अझै पानकै सबैभन्दा ठूलो पत्ती हो।
कसैले तुरुप काट्नासाथ सके जित्ने नियम हट्छ। पानको हातमा हुकुम परिसकेपछि तपाईंसँग भएको जुनसुकै पान फाल्न मिल्छ, र पानको एक्का पछिका लागि जोगाउन पाइन्छ।
तुरुप काट्नु अनिवार्य हो, मौका होइन। सानो पान फालेर हुकुम जोगाउन पाइँदैन। धेरैले पहिले सिकेका हात मार्ने खेलसँग कल ब्रेकको सबैभन्दा ठूलो फरक यही हो।
पत्ती छान्न नपाउने अवस्था लामो समय रहँदैन, र यसबाट उम्कने बाटो हातमा के छ भन्नेमा भर पर्छ। सुरु भएको रङ छ तर अगाडिको पत्ती नाघ्ने ठूलो पत्ती छैन भने त्यही रङको जुनसुकै पत्ती चल्छ। सुरु भएको रङ छैन र जितिरहेको हुकुम नाघ्ने हुकुम पनि छैन भने हातका सबै पत्ती वैध हुन्छन्। सुरु भएको रङ पनि छैन, एउटै हुकुम पनि छैन भने त हात सुरु हुनुअघि नै तपाईं स्वतन्त्र हुनुहुन्थ्यो।
हुकुमले सुरु भएको हात पनि अरू जस्तै हो, त्यसैले सके जित्ने नियम हुकुममा पनि लाग्छ। हुकुमको सत्ताले हात सुरु भयो र तपाईंसँग हुकुमको चौका र नहर छन् भने नहर मात्र वैध हुन्छ। गुलामले सुरु भएको भए दुवै वैध हुन्थे।
बाँडाइको अंक
कल गरेजति वा त्योभन्दा बढी हात जित्नुभयो भने कलकै संख्या अंक बन्छ। कलभन्दा माथिको हरेक हातले दशांश अंक थप्छ। नपुगे पूरै कल जम्माबाट घट्छ।
३ कल गरी ३ हात जिते ठ्याक्कै ३ अंक। ३ कल गरी ५ हात जिते ३.२ अंक, अर्थात् ३ र दुई दशांश। ४ कल गरी २ हात मात्र जिते जम्माबाट ४ घट्छ। १ कल गरी एउटै हात नजिते १ घट्छ।
यहाँ कलभन्दा बढी हात जित्नु शुद्ध नाफा हो। जोडिँदै गएका दशांश दश पुगेपछि मेटिने नियम यहाँ छैन, कलभन्दा बढी हात जितेकोमा जरिवाना पनि छैन, जबकि मोबाइलका केही कल ब्रेकमा ती दुवै हुन्छन्। बढी हातको मोल थोरै छ, तर कहिल्यै शून्यभन्दा कम हुँदैन।
जम्मा अंक बाँडाइदेखि बाँडाइसम्म जोडिँदै जान्छ र सजिलै शून्यभन्दा तल पनि पुग्छ। अंक दुई दशमलवसम्म राखिन्छ, तर बढी हातको मोल दशांश भएकाले तपाईंले देख्ने हरेक अंक एक दशमलवमै टुंगिन्छ।
पूरा खेल
तेह्रौँ हात सकिएपछि र चारै जनासँग एउटै पत्ती नबाँकी रहेपछि बाँडाइ सकिन्छ। चार जनाले जितेका हात जोड्दा सधैँ १३ नै हुन्छ। त्यसपछि अंकपत्र देखिन्छ, जसमा त्यो बाँडाइका कल, हात र अंक हुन्छन्, अनि तल जम्मा।
अर्को राउन्ड थिचेपछि गड्डी फेरि फिटिन्छ र बाँड्ने एक सिट सर्छ। सामान्य खेल ५ बाँडाइको हुन्छ, सुरु गर्नुअघि १ वा ३ पनि छान्न सकिन्छ। जम्मा अंकले पहिल्यै टुंगो लगाइसके पनि सबै बाँडाइ खेलिन्छन्।
अन्तिम बाँडाइपछि सबैभन्दा धेरै जम्मा अंक हुनेले जित्छ। यहाँ केही उल्टाइँदैन र खेलाडीबीच केही साटिँदैन, त्यसैले तपाईंको लहरमा देखिने संख्या नै तपाईंको अंक हो। दशांश जोडिने भएकाले माथि बराबरी हुनु विरलै हो, र भइहाले पनि अन्तिम अंकपत्रले एउटै सिटको नाम देखाउँछ, तर सिक्का राखिएको अनलाइन टेबलले त्यसलाई बराबरी मानेर सबैको दाउ फिर्ता गर्छ।
बोट हेर्ने मोडमा एपले आफैँ ५ सेकेन्डपछि अर्को राउन्ड थिच्छ, गति बढाउनुभएको छ भने त्योभन्दा छिटो। अनलाइन टेबलमा पनि कसैले हतार गराउँदैन। एउटा अपवाद छ: खेलाडीको जडान साँच्चै टुटेको छ भने ४५ सेकेन्डपछि बोटले उसको पालो खेल्छ, ताकि टेबल अड्किँदैन। सिट र त्यसमा राखिएको दाउ भने उसैको रहन्छ।
जान्न लायक कुरा
- कल गर्नुअघि पक्का हात गन्नुहोस्। हुकुमको एक्का र बादशाह दुई पक्का हात हुन्। कुनै रङको एउटै पत्ती छ भने त्यो पनि मोलको हो, किनभने रङ सकिएपछि मात्र तुरुप काट्न पाइन्छ।
- खेल भनेकै कल हो। ५ कल गरी ४ हात जित्दा ५ अंक घट्छ, जबकि २ कल गरी २ हात जित्नेको २ अंक बढ्छ। बहादुर कलभन्दा होसियार कलले धेरै खेल जित्छ।
- गइसकेको हात फेरि हेर्न पाइँदैन। पत्ती जित्नेकहाँ जान्छन् र हराउँछन्, र लगको पट्टीमा अन्तिम ६ हरफ मात्र रहन्छन्। कुन कुन हुकुम गइसके भन्ने सम्झनु नै यो खेलको सबैभन्दा ठूलो सिप हो।
- कसको कुन रङ सकियो, हेर्नुहोस्। दोस्रो पटक इट्टा आउँदा तुरुप काट्नेसँग इट्टा बाँकी छैन, त्यसैले फेरि इट्टा फाल्नु भनेको उसलाई सानै हुकुमले हात दिनु हो।
- कल पुगिसकेपछि थपिने हरेक हातको मोल दशांश अंक मात्र हो। अरूको कल बिगार्न एउटा हुकुम खर्चनु प्रायः त्योभन्दा धेरै फाइदाजनक हुन्छ।
सेटिङहरू
यहाँ कल ब्रेक चार जनाकै हुन्छ र त्यो सेटिङ निष्क्रिय छ। गतिले पत्ती र बोट कति छिटो चल्छन् भन्ने मात्र बदल्छ, नियम केही बदल्दैन। तल दिइएका सेटिङले भने खेल नै बदल्छन्।
| सेटिङ | सामान्य | के फरक पर्छ |
|---|---|---|
| मोड | खेल्नुहोस् | खेल्नुहोस् छान्दा तपाईं तीन बोटसँग टेबलमा बस्नुहुन्छ। बोट हेर्नुहोस् छान्दा चारै सिटमा बोट बस्छन् र खेल आफैँ चल्छ, जुन पूरा बाँडाइ कस्तो हुन्छ भनेर छिटो हेर्ने उपाय हो। |
| कठिनाई | मध्यम | बोटले कति सम्झन्छ र कल कति ठिक आँक्छ भन्ने। सजिलो बोटले फालिएका बढीमा बाह्र पत्ती सम्झन्छ र तीमध्ये पनि बिर्सँदै जान्छ, कल १.२ हातसम्म तलमाथि आँक्छ, र छान्न पाउने दश पालोमध्ये तीनमा जथाभावी वैध पत्ती फाल्छ। पूर्ण बोटले केही बिर्सँदैन, ठ्याक्कै आँक्छ र कहिल्यै गल्ती गर्दैन। |
| राउन्ड | ५ | खेल कति बाँडाइको हुने: १, ३ वा ५। अन्तिम बाँडाइपछिको जम्मा अंक अन्तिम हुन्छ र सबैभन्दा धेरै हुनेले जित्छ। |
| पालोको दिशा | घडीको उल्टो (दायाँतिर) | अर्को खेलाडी टेबलको कुन छेउमा देखिने भन्ने मात्र। यो तस्बिरको कुरा हो। कसपछि को खेल्छ भन्ने दुवैमा उही हुन्छ। |
पाँच कुरा तय छन् र तिनको कुनै सेटिङ छैन: सबैभन्दा सानो कल १, सबैभन्दा ठूलो कल ८, सके जित्नैपर्ने, सके ठूलो तुरुप फाल्नैपर्ने, र कलभन्दा माथिको हातको मोल दशांश अंक।
शब्दहरू
- कल ब्रेक
- खेलकै नाम। कल भनेको कति हात जित्छु भनेर बोलेको संख्या, र त्यो नपुग्नु नै ब्रेक हुनु हो।
- कल
- पत्ती फाल्न सुरु गर्नुअघि कति हात जित्ने हो भनेर बोलिने संख्या। एपको नेपाली पर्दामा कल र अंग्रेजी पर्दामा Bid लेखिन्छ।
- हात
- चार जनाको एक-एक गरी चार पत्ती। सबैभन्दा बलियो पत्ती फाल्नेले उठाउँछ। यस्ता १३ हातको एक बाँडाइ हुन्छ।
- तुरुप
- अरू तीन रङलाई जित्ने रङ। कल ब्रेकमा यो सधैँ हुकुम हो र कहिल्यै बदलिँदैन।
- हुकुम, पान, इट्टा, चिडी
- चार रङ। यीमध्ये हुकुम नै मुख्य हो, किनभने हुकुम तुरुप हो।
- बाँड्ने
- पत्ती बाँड्ने खेलाडी। सबैभन्दा पछि कल गर्छ, पहिलो हात सुरु गर्दैन, र हरेक बाँडाइपछि यो जिम्मा एक सिट सर्छ।
- हात सुरु गर्नु
- हातको पहिलो पत्ती फाल्नु, जसले अरूले पछ्याउनुपर्ने रङ तय गर्छ। हात जित्नेले नै अर्को हात सुरु गर्छ।
- रङ पछ्याउनु
- हात जुन रङले सुरु भएको छ, त्यही रङको पत्ती फाल्नु। हातमा त्यो रङ भएसम्म यो अनिवार्य हो।
- रङ सकिनु
- सुरु भएको रङको एउटै पत्ती हातमा नहुनु। रङ सकिएपछि मात्र तुरुप काट्न पाइन्छ, र अगाडि जितिरहेको हुकुम नाघ्न नसक्ने अवस्थाबाहेक काट्नैपर्छ।
- बढी हात
- कलभन्दा माथि जितिएको हात। यसको मोल दशांश अंक हुन्छ, र कहिल्यै शून्यभन्दा कम हुँदैन।
- राउन्ड
- १३ हातको एक पूरा बाँडाइ। सामान्य खेल यस्ता ५ राउन्डको हुन्छ।
यस पृष्ठका सबै नियम यही एपले खेल्ने नियम हुन्। सुरु गर्नुअघि खेलकै पृष्ठमा गएर जुनसुकै बदल्न सकिन्छ।