काटाकुट कसरी खेल्ने
दुई जना, नौ खाना, एउटा X र एउटा O। पालैपालो आफ्नो चिन्ह राख्दै जानुहोस्, र एउटै लाइनमा तीनवटा पहिले मिलाउनेले जित्छ। अंग्रेजीमा टिक-ट्याक-टो (tic-tac-toe) भनिने यो खेल नेपालमा काटाकुट हो, जुन धेरैले विद्यालयको कापीको पछाडिको पानामा खेलेका छन्।
हरेक धम्की देख्ने दुई जनाबीच लगभग हरेक बाजी बराबरी हुन्छ। त्यसैले यहाँ एउटा म्याच धेरै बाजीको हुन्छ, र पहिले चाल्ने फाइदा एकै जनासँग नरहोस् भनेर पहिलो चाल पालैपालो हुन्छ।
- खेलाडी
- २
- के चाहिन्छ
- नौ खानाको बोर्ड र दुई चिन्ह, X र O
- कति लामो
- एक बाजी एक मिनेटभन्दा कम
काटाकुट के हो
काटाकुट तीन खाना चौडा र तीन खाना लामो बोर्डमा दुई जनाले खेल्ने खेल हो। एक जनाले X राख्छ, अर्कोले O, एक पालोमा एउटा चिन्ह। कसैका आफ्नै तीनवटा चिन्ह सिधा लाइनमा नआउन्जेल खेल चलिरहन्छ।
लाइन तेर्सो, ठाडो वा कुनादेखि कुनासम्म छड्के हुन सक्छ, त्यसैले बोर्डमा जम्मा आठ लाइन छन्। सबै खाना भरिँदा पनि कसैको लाइन बनेन भने बाजी बराबरी हुन्छ।
बोर्ड
- दुईवटा तेर्सो र दुईवटा ठाडो धर्का कोर्नुहोस्, नौवटा खाना बन्छन्। यहाँ ती खाना काठको फल्याकमा खोपिएका छन्।
- एक जना X हुन्छ, अर्को O। खेलको पेजमा आफ्नो चिन्ह छान्नुहोस्, र पूरा म्याचभरि त्यही चिन्ह रहन्छ।
- पहिलो बाजीको पहिलो चाल X को हुन्छ। त्यसपछि पहिलो चाल दुई जनाबीच पालैपालो हुन्छ।
पालो कसरी खेल्ने
आफ्नो पालोमा कुनै पनि खाली खानामा एउटा चिन्ह राख्नुहोस्। चाल त्यत्ति नै हो। राखेको चिन्ह कहिल्यै सर्दैन, र बोर्डबाट केही पनि हटाइँदैन।
चाल्नुअघि दुई कुरा हेर्नुहोस्। आफ्नै लाइन पूरा गर्न सकिन्छ? सकिन्छ भने पूरा गर्नुहोस्, त्यसले जिताउँछ। विपक्षीका दुईवटा चिन्ह एउटै लाइनमा छन् र तेस्रो खाना खाली छ? छ भने त्यही खानामा आफ्नो चिन्ह राख्नुहोस्, नत्र अर्को पालोमा उसले जित्छ।
स्क्रिनमा तपाईंले खेल्न मिल्ने हरेक खानामा सानो थोप्लो हुन्छ। एउटामा थिच्नुहोस्, तपाईंको चिन्ह त्यहाँ खस्छ। विपक्षीले अन्तिममा राखेको चिन्ह घेरिएको हुन्छ, त्यसैले उसले के गर्यो भनेर देख्न सकिन्छ।
दोहोरो धम्की (fork)
रोक्दा एउटा लाइन मात्र रोकिन्छ। त्यसैले जित्ने उपाय एकै चालमा दुईवटा धम्की दिनु हो: दुई लाइन, दुवैमा एउटा खाना मात्र बाँकी। विपक्षीले तीमध्ये एउटा मात्र भर्न सक्छ, अर्को तपाईं लिनुहुन्छ।
यसैलाई दोहोरो धम्की भनिन्छ, र राम्ररी रोक्न जान्ने दुई जनाबीचको हरेक जित यसैबाट आउँछ। दोहोरो धम्की कुनाबाट बन्छ, किनभने कुना तीनवटा लाइनमा पर्छ, किनाराको खाना दुईवटामा मात्र।
खेलको अर्को आधा भाग भनेको आउँदै गरेको दोहोरो धम्की एक चाल अगाडै देखेर रोक्नु हो, प्रायः विपक्षीले जवाफ दिनैपर्ने आफ्नै धम्की दिएर।
बाजी कसरी सकिन्छ
कसैले तीनवटाको लाइन बनाउनेबित्तिकै बाजी सकिन्छ। दुवैले देखून् भनेर जिताउने लाइनमाथि धर्का तानिन्छ।
नवौँ खाना भरिँदा पनि कसैको लाइन बनेन भने बाजी बराबरी हुन्छ। दुवै होसियार भए हरेक बाजी यसरी नै सकिन्छ। खेल बनेकै यस्तो हो, र यहाँ एउटा म्याच धेरै बाजीको हुनुको कारण पनि यही हो।
म्याच
एउटा म्याच एक, तीन वा पाँच बाजीको हुन्छ, जुन खेलको पेजमा छानिन्छ। साधारणतया पाँच: एक बाजी एक मिनेट पनि लाग्दैन, र होसियार दुई जनाबीचको एउटा बाजीले खासै केही टुङ्गो लगाउँदैन।
म्याचभरि हरेकको चिन्ह उही रहन्छ, तर पहिलो चाल पालैपालो हुन्छ। पहिलो बाजी X ले सुरु गर्छ, दोस्रो O ले, तेस्रो फेरि X ले। पहिले चाल्नु नै यो खेलको एक मात्र फाइदा हो, र यसरी त्यो दुवैलाई बाँडिन्छ।
म्याचका सबै बाजी खेलिन्छन्, र जसले बढी बाजी जित्छ उसैले म्याच जित्छ। बराबरी भएको बाजी कसैको हुँदैन, र अन्त्यमा दुवै बराबर भए म्याच बराबरी हुन्छ।
कतिपय ठाउँमा अर्कै तरिकाले खेलिन्छ: अघिल्लो बाजी हार्नेले अर्को बाजी सुरु गर्छ। खेलको पेजमा यो छान्न मिल्छ।
अझ राम्रो खेल्न
- कुनाबाट सुरु गर्नुहोस्। विपक्षीसँग एउटै राम्रो जवाफ हुन्छ, बीचको खाना। अरू हरेक जवाफ दोहोरो धम्कीले हार्छ।
- विपक्षीले कुनाबाट सुरु गरे बीचको खाना लिनुहोस्। बीचबाट सुरु गरे कुना लिनुहोस्।
- बीचको खाना तपाईंसँग छ र विपक्षीसँग आमनेसामनेका दुई कुना छन् भने किनाराको खाना खेल्नुहोस्। त्यहाँ कुना खेले उसले दोहोरो धम्की दिन्छ।
- आफ्नो लाइन बनाउनुअघि उसको रोक्नुहोस्। उसको लाइन पहिले पूरा भयो भने तपाईंको लाइनको काम छैन।
सेटिङ
सबै कुरा खेल पेजमा, खेल्ने बटन थिच्नुभन्दा अघि।
| सेटिङ | सामान्य | के फरक पर्छ |
|---|---|---|
| को खेल्दै छ | बोटसँग | बोटसँग छान्दा तपाईं बोटसँग खेल्नुहुन्छ। यही फोनमा छान्दा दुई जना पालैपालो फोन दिएर, वा दुवैको बीचमा फोन राखेर खेल्छन्। अनलाइन साथीसँग लिङ्कबाट खेलिन्छ। बटनमुनिको बोटहरू हेर्नुहोस् थिच्दा दुई बोट भिडिन्छन्। |
| तपाईंको चिन्ह | X | पूरा म्याचभरि तपाईंले खेल्ने चिन्ह। पहिलो बाजी X ले सुरु गर्छ। यही फोनमा खेल्दा यो पहिलो खेलाडीको चिन्ह हो। |
| बाजी | ५ | एक, तीन वा पाँच बाजी। एक जनाले जितिसकेको पक्का भए पनि म्याचका सबै बाजी खेलिन्छन्। |
| कठिनाई | मध्यम | सजिलोले जित्ने चाल देखे लिन्छ, तर आधाजसो पटक रोक्न बिर्सन्छ। मध्यमले सधैँ रोक्छ, तर दोहोरो धम्कीको योजना बनाउँदैन। कठिन कहिल्यै हार्दैन। |
| अर्को बाजी कसले सुरु गर्ने | पालैपालो | पालैपालो छान्दा म्याचभरि पहिलो चाल बाँडिन्छ। हार्नेले छान्दा खेलमैदानको नियम चल्छ: अघिल्लो बाजी हार्नेले अर्को बाजी सुरु गर्छ, र बराबरी भए पालो सधैँझैँ अर्कोको हुन्छ। |
शब्दहरू
- काटाकुट
- नेपालमा यो खेलको नाम। अंग्रेजीमा टिक-ट्याक-टो (tic-tac-toe), बेलायतमा नट्स एन्ड क्रसेज (noughts and crosses) भनिन्छ।
- X
- काटा चिन्ह। म्याचको पहिलो बाजी यसैले सुरु गर्छ।
- O
- गोलो चिन्ह। दोस्रो बाजी यसले सुरु गर्छ।
- लाइन
- तेर्सो, ठाडो वा छड्के, एउटै सिधामा परेका तीन खाना। बोर्डमा आठवटा छन्।
- दोहोरो धम्की (fork)
- एकै चालमा दुई लाइन बनाउने चाल, दुवैमा एक खाना बाँकी। तीमध्ये एउटा मात्र रोक्न सकिन्छ।
- बराबरी
- कुनै लाइन नबनी भरिएको बोर्ड। होसियार दुई जनाबीच प्रायः यही नतिजा हुन्छ।
यस पृष्ठका सबै नियम यही एपले खेल्ने नियम हुन्। सुरु गर्नुअघि खेलकै पृष्ठमा गएर जुनसुकै बदल्न सकिन्छ।