धुम्बल कसरी खेल्ने

धुम्बल कम अंकको खेल हो, त्यसैले यहाँ हातमा जति धेरै अंक भयो उति नै नराम्रो मानिन्छ। हातमा भएको हरेक पत्तीको आफ्नै मोल (अंक) हुन्छ। एक्काको १, बादशाहको १०। राउन्डभरि तपाईंको मुख्य काम भनेकै ती पत्तीहरू फालेर आफ्नो हातको जोड घटाउनु हो।

आफ्नो पालोमा तपाईंले एउटा पत्ती तान्नुहुन्छ र कम्तीमा एउटा पत्ती फाल्नुहुन्छ। नियमअनुसार एकैचोटि एउटै अंकका धेरै पत्ती वा सिक्वेन्स फाल्न मिल्ने भएकाले राउन्ड अघि बढ्दै जाँदा हातमा पत्तीको संख्या घट्दै जान्छ। ५ वटा पत्ती घटेर २ वटामा झर्न सक्छन्, र फालिएका पत्तीको सट्टा अरू पत्ती तान्नु पर्दैन।

हात पूरै खाली बनाएर बाहिरिने नियम यसमा छैन, र शून्य अंक पुर्‍याउँदा छुट्टै इनाम पनि पाइँदैन। सामान्यतया कुनै खेलाडीले 'कल' गरेपछि मात्र राउन्ड टुंगिन्छ। यसको अर्थ टेबलमा आफूजत्तिकै थोरै अंक अरू कसैको छैन भनेर दाबी गर्नु हो। दाबी सही भयो भने राउन्ड जितिन्छ। गलत भयो (अर्थात् अरू कसैको अंक बराबर वा कम निस्कियो) भने 'समातिन्छ' (Caught) र भारी जरिवाना तिर्नुपर्छ।

1. ५२ पत्तीको एक गड्डी फिट्नुहोस्। टेबलले जोकर चलाउने भएमा मात्र छापिएका दुई जोकर थपिन्छन्।
2. बाँड्नेको देब्रेपट्टिको सिटबाट सुरु गरी हरेकलाई एक-एक गर्दै पाँच पत्ता बाँड्नुहोस्।
3. त्यसपछिको एउटा पत्ता गड्डीको छेउमा उत्तानो पल्टाउनुहोस्। त्यही एउटा पत्ता फालेको थुप्रो हो, र त्यो नहेरी तान्ने पत्ताभन्दा हलुका छ कि छैन भन्ने नै राउन्डको पहिलो निर्णय हो।
4. बाँकी गड्डी नै थुप्रो हो। चार जनालाई पाँच-पाँच पत्ता बाँड्दा थुप्रोमा ३१ पत्ता बाँकी रहन्छन्।
5. बाँड्नेको देब्रेपट्टिको सिटले पहिले खेल्छ।

हरेक राउन्डमा बाँड्ने पालो एक सिट देब्रे सर्छ। यहाँ बोटसँग खेल्दा पहिलो पटक अन्तिम सिटले बाँड्छ, र यो जानाजान मिलाइएको हो, ताकि खेलको पहिलो राउन्ड तपाईंले नै सुरु गर्नुहोस्।

एक्काको मोल १ हो। २ देखि १० सम्मका पत्ताको मोल तिनकै अंक हो। जुरेल, रानी र बादशाह १०-१० हुन्छन्, र काठमाडौंका धेरैजसो टेबलमा यसरी नै खेलिन्छ। छापिएको जोकर चलाउने टेबलमा त्यसको मोल ० हुन्छ।

हातको जोड भनेको ती अंकको योगफल मात्र हो, अरू केही होइन। एक्का, दुरी र बादशाह जोड्दा १३ हुन्छ। यहाँ कुनै पत्ताले कुनै पत्तालाई जित्दैन। न तुरुप छ, न हात उठाउने चलन, खेलभरिको एउटै अंक भनेको तपाईंको हातको जोड हो।

यसलाई बदल्ने एउटा घरेलु नियम छ। तस्बिर पत्तालाई एघार, बाह्र, तेह्र बनाइदिनुभयो भने बादशाह हातमा बोक्न सबैभन्दा नराम्रो पत्ता बन्छ। दुवै अवस्थामा एक्का १ नै रहन्छ, र त्यसैले यो खेलको सबैभन्दा राम्रो पत्ता एक्का हो।

1. पत्तामा हात हाल्नुअघि कल गर्न सक्नुहुन्छ, तर हातको जोड टेबलको सीमा वा त्योभन्दा कम भएमा मात्र। कल गरेपछि राउन्ड त्यहीँ सकिन्छ।
2. कल गर्नुहुन्न भने ठ्याक्कै एउटा पत्ता लिनुहोस्। कि घोप्टो थुप्रोको माथिल्लो पत्ता, जुन कसैले देखेको छैन, कि फालेको थुप्रोको माथिल्लो उत्तानो पत्ता, जुन सबैले देखेका छन्।
3. कम्तीमा एउटा पत्ता उत्तानो पारेर फाल्नुहोस्। पास गर्न पाइँदैन, थपिएको पत्ता बोकिराख्न पनि पाइँदैन। फालेपछि पालो सकियो।

कल तान्नुभन्दा अघि मात्र हुन्छ, अरू कुनै बेला हुँदैन। एक पटक तानेपछि फाल्नै पर्छ, र फालेपछि हात सीमाभन्दा निकै तल झरे पनि पालो अर्कालाई सर्छ। कल अर्को पालोसम्म पर्खिन्छ, र त्यतिन्जेलमा अरू कसैले कल गरिसक्न पनि सक्छ।

फालेकोबाट उठाउनु सार्वजनिक काम हो। तपाईंले कुन पत्ता उठाउनुभयो भन्ने पूरै टेबलले देख्छ, र बोटले त्यो टिपेर राख्छ। थुप्रोबाट नहेरी तान्दा भने कसैले केही थाहा पाउँदैन। दुईबीचको छनोट आधा यसैमा टिकेको हुन्छ।

थुप्रो सकियो भने फालेको थुप्रोको माथिल्लो एउटा बाहेक बाँकी सबै फिटेर नयाँ थुप्रो बनाइन्छ, र माथिल्लो पत्ता जहाँको त्यहीँ रहन्छ। यो खेलमा यस्तो पटक-पटक हुन्छ, त्यसैले राउन्ड लामो समय घुमिरहन सक्छ।

यही साइटको टेबलमा पत्तामा थिच्दा चिन्ह लाग्छ, फालिँदैन, किनभने एकैचोटि धेरै पत्ता फाल्न मिल्छ। फेरि थिचेमा चिन्ह हट्छ। चिन्ह लागेका पत्ताको जोड कति हो भन्ने फाल्ने बटनमा लेखिन्छ, र हातमाथिको हरफमा पनि त्यही अंक देखिन्छ। कुनै पत्तामा चिन्ह नलागेको बेला एउटा पत्ता तानेर फालेको थुप्रोमा लगेमा त्यो एउटै पत्ता फालिन्छ। 'पत्ती मिलाउनुहोस्'ले हातलाई हलुकादेखि भारीतर्फ मिलाइदिन्छ र जोकर अन्तिममा राख्छ।

एउटा पत्ता सधैँ फाल्न मिल्छ। एउटै अंकका दुई वा बढी पत्ता पनि सँगै फाल्न मिल्छ। भारी हात हतारमा हलुका बनाउने एउटै उपाय यही हो। नत्र दुई पालोअघि नै फालिसक्ने दुई बादशाहलाई खेलाडीले किन समातेर राख्छ भन्ने कारण पनि यही हो।

एउटै अंकका सबै नभई केही मात्र फाले पनि हुन्छ। तीन सत्ता छँदा दुई मात्र फाल्न पाइन्छ। प्रायः यो बेठीक चाल हो, तर नियमले रोक्दैन।

सिक्वेन्स टेबलले नखोलेसम्म चल्दैन। खोलेपछि एउटै रङका तीन वा बढी क्रमैका पत्ता सँगै जान्छन्, र क्रम भनेको गड्डीकै क्रम हो: एक्का, दुरी, तिर्की हुँदै बादशाहसम्म। अंकको मोलसँग यसको कुनै साइनो छैन।

जोकर पनि यहाँ बन्द छ, टेबलले थपेमा मात्र आउँछ। जोकरको मोल शून्य हो, र एउटै अंकको समूहभित्र कम्तीमा एउटा साँच्चिकै पत्ताको छेउमा बसेर त्यसले जुनसुकै अंकको काम गर्छ। सिक्वेन्सको खाली ठाउँ भने त्यसले कहिल्यै भर्दैन। दुई जोकर आपसमै सँगै फाल्न मिल्छ।

फालेको थुप्रोबाट भर्खरै उठाएको पत्ता त्यही पालोमा फेरि फाल्न पाइँदैन। जोडी वा सिक्वेन्सभित्र लुकाएर पनि हुँदैन, किनभने त्यो भएको पूरै समूह नै रोकिन्छ। थुप्रोबाट तानेको पत्तामा यस्तो कुनै बन्देज छैन।

समूह क्रमैसँग फालेको थुप्रोमा पर्छ, त्यसैले त्यसको अन्तिम पत्ता नै नयाँ माथिल्लो पत्ता हुन्छ। तीन सत्ता फाल्नुभयो भने अर्को खेलाडीले तीमध्ये एउटा मात्र, त्यो पनि सबैभन्दा माथि परेको अन्तिम पत्ता मात्र लिन पाउँछ।