लुडो कसरी खेल्ने

साझा घेरा ५२ कोठाको हुन्छ र क्रसको वरिपरि पूरै घुम्छ। हरेक खेलाडी आफ्नै सुरुको कोठाबाट घेरामा छिर्छ, र चारै सुरुका कोठा १३-१३ कोठाको फरकमा, बोर्डको चारै दिशामा एक-एक पर्छन्। त्यहाँबाट गोटीले आफ्नै रङमा मोडिनुअघि घेराका ५१ कोठा हिँड्छ। दुई जनामा दुवै रङ आमनेसामने कुनामा बस्छन्, घेरामा जुनसुकै दिशाबाट गने पनि २६ कोठाको फरकमा, त्यसैले कोही पनि अर्को खेलाडीको ठ्याक्कै अगाडिबाट यात्रा सुरु गर्दैन।

५२ मध्ये आठ कोठा सुरक्षित हुन्छन् र हरेकमा तारा छापिएको हुन्छ। चार सुरुका कोठा आफैँ तीमध्ये पर्छन्। बाँकी चार हरेक सुरुको कोठाभन्दा आठ कोठा अगाडि हुन्छन्। तारामा उभिएको गोटीलाई कसैले घर पठाउन सक्दैन, त्यसैले दुई फरक रङ एउटै तारामा मजाले उभिन सक्छन्, र सुरक्षित यात्राको योजना यिनै आठवटा आश्रयस्थललाई आधार मानेर बनाइन्छ।

आफ्नै खोरबाट गन्दा तपाईं आफ्नो फेरोको १, ९, १४, २२, २७, ३५, ४० र ४८ औँ कोठामा सुरक्षित हुनुहुन्छ। टेबलमा दुई जना होऊन् वा चार, तारा सधैँ आठै हुन्छन्, त्यसैले दुई जनाको टेबलमा तीमध्ये दुइटा कुनै खेलाडी नबसेको कुनाका हुन्छन्। ती जो पुग्यो उसैका लागि खुला आश्रय हुन्।

1. पासा फाल्नुहोस्। बोर्डमै रहेको पासामा थिच्नुहोस्, वा पर्दाको फेदमा भएको बटन थिच्नुहोस्। दुवैले उही काम गर्छन्।
2. त्यो अंक कुन गोटीले चलाउने छान्नुहोस् र त्यसमा थिच्नुहोस्। तपाईंका गोटी पुग्न सक्ने हरेक कोठामा एउटा घेरा देखिन्छ, त्यसैले छान्नुअघि सबै उत्तर देख्न सकिन्छ। जुन गोटीमा थिच्नुहुन्छ, त्यो तुरन्तै हिँड्छ।

पासा फाल्ने, अनि गोटी छान्ने। तपाईंको पालो यत्ति नै हो। खेलको मुख्य रणनीति यही छनोटमा लुकेको हुन्छ: नयाँ गोटी निकाल्ने, कुनै गोटीलाई सुरक्षित बाटोतिर दौडाउने, वा आएको अंक अर्को खेलाडीलाई पछ्याउन प्रयोग गर्ने।

आफ्नो पालो त्यत्तिकै छाड्न पाइँदैन, र अंक पछिका लागि जोगाउन पनि पाइँदैन। चल्न मिल्ने चाल छ भने चल्नै पर्छ। तपाईंको कुनै पनि गोटीले त्यो अंक चलाउन सक्दैन भने पालो त्यत्तिकै सकिन्छ र अर्कोले फाल्छ, र छक्काको हकमा पनि यही नियम लाग्छ।

अंक एउटै तरिकाले मात्र चल्ने भयो भने एपले सोध्दैन, आफैँ चलाइदिन्छ। चारै गोटी खोरमै हुँदा आएको छक्कामा चार वटा थिचाइ छन् तर नतिजा एउटै हो, र खेलको अन्त्यतिर प्रायः यस्तै हुन्छ। एउटै नतिजा भएको थिचाइ निर्णय होइन, त्यसैले बोर्ड आफैँ चलेर अघि बढ्छ।

हरेक गोटी तपाईंको खोरबाट सुरु हुन्छ र बाहिर निस्कन छक्का चाहिन्छ। छक्का आयो भने एउटा गोटी तपाईंको सुरुको कोठामा राखिन्छ। गोटीलाई बाहिर राखिन्छ मात्र, अगाडि हिँडाइँदैन: यहाँ छक्का भनेको ढोका खोल्ने साँचो जस्तै हो, जुन गोटी बाहिर निकाल्नमै खर्च हुन्छ। भर्खर निस्केको गोटी यात्राको पहिलो कोठामा हुन्छ, छैटौँ कोठामा होइन।

छक्का आउँदा गोटी निकाल्नै पर्छ भन्ने छैन। घेरामा पहिल्यै गोटी छन् भने त्यही छक्काले तीमध्ये कुनै चलाउन सकिन्छ, र धेरैजसो अवस्थामा त्यही गर्नु बढी फाइदाजनक हुन्छ।

गोटी निकाल्दा कसैको गोटी कटिँदैन, किनभने तपाईंको सुरुको कोठा ती आठ ताराभित्रै पर्छ। अर्काले आफ्नो गोटी तपाईंकै सुरुको कोठामा ढुक्कसँग राखेर बस्न सक्छ, र खोरभित्रबाट तपाईंले केही गर्न सक्नुहुन्न।

छक्का नआएर सकस भयो भने एकले पनि ढोका खोल्ने सेटिङ छ। एकले छक्काले जस्तै गोटी निकाल्छ, तर फेरि पालो दिँदैन, त्यसैले पालो त्यहीँ सकिन्छ। केही गोटी खोरमा र केही बोर्डमा हुँदा एक आदेश होइन, छनोट हुन्छ।

अर्काको गोटी उभिएको कोठामा पुग्नुभयो भने त्यो गोटी सिधै उसको खोरमा, एकदमै सुरुमा फर्किन्छ। यसबाहेक अरू केही हुँदैन। न कुनै बोनस मिल्छ, न अंक, न त थप दूरी नै। अर्काको गोटी काटेबापत पाइने एक मात्र इनाम भनेको फेरि पासा फाल्न पाउनु हो।

तपाईं पुगेको कोठामा भएको गोटी मात्र कटिन्छ। बाटोमा नाघेका गोटी जति भए पनि सुरक्षित रहन्छन्।

साधारण कोठामा अर्काका दुई वा तीन गोटी सँगै छन् भने त्यहाँ पुग्दा सबै सँगै घर जान्छन्। आफ्नै गोटीहरूबीच भने कुनै खतरा हुँदैन र एउटै कोठामा आफ्ना जति गोटी भए पनि हुन्छ, त्यसैले आफ्नै रङमा त्यो भीड मात्र हो।

तारा भएको कोठा, जोसुकैको बाटो र बीचको कोठामा यीमध्ये केही हुँदैन। गोटी एक पटक साझा घेराबाट आफ्नो बाटोमा मोडिएपछि बाँकी खेलभर कसैले त्यसलाई छुन सक्दैन।

साझा घेराका ५१ कोठा सकिएपछि तपाईंको गोटी त्यहाँबाट मोडिएर आफ्नै रङको पाँच कोठाको बाटोमा छिर्छ। त्यहाँ अरू कोही हिँड्न पाउँदैन र कुनै गोटी कटिँदैन। पाँच कोठा, अनि छैटौँ पाइला बीचको कोठा, जुन खोरबाट गन्दा ५७ हुन्छ।

अन्तिम पाइला ठ्याक्कै मिल्नुपर्छ। बीचबाट दुई कोठा पर भएको गोटीलाई दुई नै चाहिन्छ, र तीन, चार, पाँच वा छक्काले त्यसको केही काम हुँदैन। यो घरायसी नियम होइन र यसलाई खुकुलो पार्ने कुनै सेटिङ छैन। खेलको अन्त्यतिर एउटै अंक कुर्दै धेरै पालो बित्छ, र नमिल्ने अंकहरू अझै पछाडि रहेका गोटीमा खर्च हुन्छन्।

बीचमा पुगेको हरेक गोटीले फेरि एक पटक पासा दिन्छ, सधैँ, र यसको कुनै सेटिङ छैन। अनि कुनै एक खेलाडीका चारै गोटी त्यहाँ पुग्नेबित्तिकै खेल त्यहीँ रोकिन्छ। दोस्रो र तेस्रो छुट्याउन कोही खेल्दैन, त्यसैले बोर्ड जहाँको त्यहीँ उठाइन्छ।

निम्न तीन अवस्थामा तपाईंले फेरि पासा फाल्न पाउनुहुन्छ: छक्का आउँदा, अर्काको गोटी काट्दा, र एउटा गोटी घर (बीच) मा पुर्‍याउँदा। पहिलो दुईलाई खेल सुरु गर्नुअघि बन्द गर्न सकिन्छ। तेस्रोलाई सकिँदैन।

दुइटा कारण सँगै परे पनि एउटै मात्र सुनाइन्छ, र क्रम यस्तो छ: पहिले गोटी काटेको, अनि बीचमा पुगेको, अनि छक्का। यसरी फर्किने पालोको आफ्नै कुनै सीमा हुँदैन, त्यसैले राम्रो लहर लामो हुन सक्छ।

अपवाद भनेको लगातार तीन छक्का हो। तेस्रो छक्कामा त्यो अंक चलाउनै नपाई पालो सकिन्छ। केही उल्टाइँदैन: पहिलेका दुई छक्काले चलाएका गोटी जहाँ छन् त्यहीँ रहन्छन्। अन्तिम चलेको गोटी खोरमा फर्काउने संस्करण यो होइन।

चलाउनै नमिल्ने अंकले पनि फेरि पालो दिँदैन। फेरि फाल्नुपर्ने कुनै कारण नै हुँदैन, त्यसैले त्यो अंक खेर जान्छ, लगमा त्यही लेखिन्छ, र पालो अर्कोलाई सर्छ।