तीन दुई पाँच कसरी खेल्ने

यो तीन जनाले एक्लाएक्लै खेल्ने खेल हो, जहाँ कोही कसैको साथी हुँदैन। ३० वटै पत्ती बाँडिन्छन् र हरेकले १०-१० पत्ती पाउँछन्, जसबाट १० वटा हात बन्छन्। बीचमा कुनै पत्ती खुला वा बाँकी राखिँदैन।

खेलाडीले आफ्नो कल आफैं छान्दैन। सिटअनुसार तपाईंले जित्नुपर्ने हातको सङ्ख्या (५, ३ वा २) तोकिएको हुन्छ। ५, ३ र २ जोड्दा १० पुग्छ (जुन टेबलमा हुने कुल हातको सङ्ख्या हो)। त्यसैले, एक जनाले आफ्नो लक्ष्यभन्दा बढी हात जित्नुको अर्थ अर्को कसैको लक्ष्य नपुग्नु हो।

आफ्नो लक्ष्यभन्दा बढी हात जित्दा दुईवटा फाइदा हुन्छन्: एउटा, तपाईंको अङ्क बढ्छ, र अर्को, नयाँ खेल सुरु हुनुअघि लक्ष्य पुर्‍याउन नसक्ने खेलाडीको हातबाट एउटा पत्ती तान्न (झिक्न) पाइन्छ। हात जित्नु भनेको यही पत्ती तान्ने अधिकार कमाउने बाटो मात्र हो।

तीस पत्ती, किनभने दस-दसका तीन हात मिलाउँदा तीस हुन्छ। पूरै गड्डीबाट दुक्कीदेखि छक्कासम्मका सबै पत्ती निकाल्नुहोस्, अनि चार सत्तामध्ये दुई पनि निकाल्नुहोस्। बाँकी रहने दुई भनेका पान र हुकुमका सत्ता हुन्।

क्रम एकदम सोझो छ र एक्का सबैभन्दा ठूलो। एक्का, बादशाह, मिसी, गुलाम, दहर, नहर, अठ्ठा, अनि सत्ता हुने दुई रङमा सबैभन्दा मुनि सत्ता।

यहाँ पत्तीको कुनै अङ्क हुँदैन र कुनै हात अर्कोभन्दा ठूलो मोलको हुँदैन। हात भनेको हात हो, र दसवटा हातको एक बाँडाइ। २८ वा २९ बाट आउनुभएको हो भने यो दुई पटक पढ्नुहोस्, किनभने ती खेल यही परिवारका हुन् र तिनमा गुलाम नहरमाथि र नहर एक्कामाथि हुन्छ। यो टेबलमा त्यसमध्ये केही पनि लागू हुँदैन।

ती दुई एक्ला सत्तासँग एउटा नियम जोडिएको छ, जुन कतिपय खालमा चल्छ र कतिपयमा चल्दैन। यो एपले त्यो बन्द राख्छ, त्यसैले सत्ता आफ्नै रङको सबैभन्दा सानो पत्ती मात्र हो। तलको सेटिङ भागमा त्यो खोल्दा के हुन्छ भनेर लेखिएको छ।

संख्या सिटको हो, खेलाडीको होइन। बाँड्नेपछिको सिटले पाँच हात लिनुपर्छ, त्यसपछिकोले तीन, र बाँड्नेले दुई।

पाँचको सिटले सबै काम बोक्छ। त्यसैले तुरुप तोक्छ, त्यसैलाई पहिले बाँडिन्छ, त्यसैले पहिलो हात सुरु गर्छ, अनि दसमध्ये पाँच पनि त्यसैले खोज्नुपर्छ। बाँड्नेको सिट भने सजिलो छ: दुई हात, तुरुप तोक्ने झन्झट छैन, र पहिलो हातमा सबैभन्दा पछि पत्ती फाल्न पाइन्छ।

हरेक बाँडाइपछि बाँड्ने पालो एक सिट सर्छ र संख्या पनि सँगै सर्छन्। पाँचमा बस्नेले अर्को पटक बाँड्छ र दुईमा झर्छ, बाँड्ने तीनमा उक्लिन्छ, र तीनमा बस्ने पाँचमा पुग्छ। तीन बाँडाइमा सबैले तीनै संख्या बोकिसक्छन्।

त्यसैले यहाँको खेल सधैँ तीनको गुणनमा हुन्छ। चार बाँडाइमा रोके एउटा खेलाडीले पाँचको सिट दुई पटक पाउँछ र अर्कोले एक पटक, अनि तलको जम्मा अङ्कले खेलाडी होइन, सिट नापेको हुन्छ।

1. तीसै पत्ती फिटेर पाँचको सिटबाट सुरु गर्दै हरेकलाई पाँच-पाँच पत्ती बाँड्नुहोस्।
2. त्यो खेलाडीले आफ्ना पाँच पत्ती हेरेर तुरुपको रङ बोल्छ। न कुनै बोलकबोल हुन्छ, न अरू कसैको भनाइ चल्छ।
3. वा त्यसले अस्वीकार गरेर अर्का तीन पत्ती सबैले देख्ने गरी पल्टाउँछ। ती तीनमध्ये सबैभन्दा ठूलोको रङ तुरुप हुन्छ र तीनै पत्ती त्यसकै हातमा जान्छन्। दुईको क्रम बराबर भए तोक्नेले ती दुई रङमध्ये एउटा छान्छ।
4. त्यसपछि बाँकी पत्ती जान्छन्, तीन-तीन अनि दुई-दुई, र सबैको हातमा दस पत्ती पुग्छन्।

पाँच पत्ती हेरेर तुरुप तोक्नु र दस पत्तीले खेल्नु नै यो बाँडाइले बनाएको जुवा हो। तोक्नुपर्दा आफूले पाउने आधा पत्ती अझै गड्डीमै हुन्छन्। एकैचोटि दस नबाँडी पाँच, तीन र दुई गरी बाँड्नुको कारण यही हो, र खेलको नाम पनि यहीँबाट आएको हो।

तुरुप तोक्ने सिट सधैँ पाँच हात लिनुपर्ने सिट नै हो। कम चाहनेलाई यो कहिल्यै दिइँदैन, र पालैपालो सबैकहाँ आइपुग्छ।

तीन पत्ती पल्टाउनु साँच्चिकै विकल्प हो र यसको मोल पनि साँच्चिकै छ। पूरै टेबलले तपाईंका तीन पत्ती देख्छ, र पाउने रङ भनेको ती तीनमध्ये जुन ठूलो पर्छ त्यही हो। कुनै रङ बलियो नभएको सम्म हातमा यो काम लाग्छ। तोक्न सकिने हातमा भने महँगो पर्छ।

अरू दुई खेलाडीले आफ्ना अन्तिम पाँच पत्ती हेर्नुअघि नै तुरुप थाहा पाउँछन्, र तिनको सिटले दिने सानो फाइदा त्यति नै हो।

पाँचको सिटले पहिलो हात सुरु गर्छ र जुनसुकै पत्ती फाल्न पाउँछ। त्यसपछि अघिल्लो हात उठाउनेले नयाँ हात सुरु गर्छ।

हात जुन रङले सुरु भएको छ त्यो रङ हातमा भए त्यही फाल्नुहोस्। नभए मन लागेको जुनसुकै पत्ती फाल्न पाइन्छ।

त्योभन्दा बढी केही बाध्यकारी छैन। तुरुप काट्नैपर्दैन, र अघि फालिएको पत्ती नाघ्नै पनि पर्दैन। हारिसकेको हातमा बादशाह फाल्नु यहाँ सामान्य चाल हो, र गनिरहेका दुई खेलाडीसामु कहिलेकाहीँ त्यही एउटै ठीक चाल हुन्छ।

सबैभन्दा ठूलो तुरुपले हात उठाउँछ। कसैले तुरुप काटेन भने सुरु भएको रङको सबैभन्दा ठूलो पत्तीले उठाउँछ। दस हात सकिएपछि बाँडाइ सकिन्छ।

आफूले उठाएका हात अरू दुईले गन्न सक्ने गरी राख्नुहोस्। कसले कति उठायो र कसलाई कति चाहिन्छ भन्ने सबैलाई थाहा हुनुपर्छ, किनभने पूरै खेल त्यसैमा टुङ्गिन्छ।

खेल भनेकै यही हो। माथिका सबै कुरा साधारण हात मार्ने खेल हुन्, र मानिसले पत्ती बाँडिरहनुको कारण यही हो।

आफ्नो संख्या नाघेपछि नपुग्ने खेलाडीको हातबाट पत्ती तान्न पाइन्छ। आफू जति हात बढी भयो त्यति पत्ती, र ऊ जति हात कम भयो त्यति पत्ती। संख्या जोड्दा हात बराबर हुने भएकाले दुवैतिरको हिसाब सधैँ मिल्छ, र कसैको ऋण अधुरो रहँदैन।

1. बाँडाइ सकिन्छ र अङ्क लेखिन्छ। अहिलेसम्म कुनै पत्ती सर्दैन।
2. अर्को बाँडाइ बाँडिन्छ, हरेकलाई दस-दस पत्ती।
3. त्यही बाँडाइको तुरुप तोकिन्छ।
4. अब ऋण तिरिन्छ, र त्यसपछि मात्र कसैले हात सुरु गर्छ।

यो क्रम नै निर्दयी भाग हो र यो फेरि एक पटक पढ्न लायक छ। तुरुप तोक्ने खेलाडीलाई आफूले कुन पत्ती गुमाउँदै छु वा कुन पाउँदै छु भन्ने थाहा हुँदैन। बाँडिँदा पाँच हात जित्ने देखिएको हातलाई पत्ती फाल्नुअघि नै खोक्रो पार्न सकिन्छ, र कमजोर हातले एक्का पाउन पनि सक्छ।

नपुग्ने खेलाडीले आफ्ना दस पत्ती घोप्टो पारेर पङ्खाझैँ फिँजाउँछ। पाउनेले नहेरी एउटा तान्छ, आफ्नो हातमा मिसाउँछ, अनि एघार पत्तीमध्ये एउटा छानेर घोप्टै फिर्ता दिन्छ।

दुई किसिमका पत्ती फिर्ता जान पाउँदैनन्। भर्खर तानेको पत्ती, र जुन रङका दुईभन्दा कम बाँकी रहने हो त्यो रङको पत्ती। अर्थात् दिने पत्ती तीन वा सोभन्दा बढी भएकै रङबाट आउनुपर्छ, र छोटो रङ सकाएर तुरुप काट्ने ठाउँ बनाउन कसैले पाउँदैन।

साटासाटमा परेका दुवै खेलाडीले दुवै पत्ती देख्छन्। तेस्रोले कुनै पनि देख्दैन र केही गयो र केही आयो भन्ने मात्र थाहा पाउँछ। सकिँदा सबैको हातमा उही दस पत्ती हुन्छन्।

एकभन्दा बढी ऋण भए क्रम पहिल्यै तोकिएको हुन्छ, विवाद गर्नुपर्दैन। पाउनेहरू पाँचको सिटबाट सुरु गरी खेल्ने क्रममा आउँछन्, र जसको हातबाट तानिन्छ ती बाँड्नेबाट सुरु हुन्छन्।

खेलको पहिलो बाँडाइमा साटासाट हुँदैन, र तीनै जनाले ठ्याक्कै आफ्नो संख्या पुर्‍याएको बाँडाइपछि पनि हुँदैन। बढीमा आठ पत्ती सर्न सक्छन्, जुन बाँड्नेले दुईको लक्ष्यमा दसै हात उठाउँदा हुन्छ।