फ्लास कसरी खेल्ने

1. सबैले सुरु दाउ राख्छन्। सामान्य खालमा त्यो २ दाउ हो, र त्यति नपुग्ने सिट त्यो बाँडाइ बाहिरै बस्छ।
2. हरेकलाई तीन पत्ती, घोप्टो, एक-एक गरी, बाँड्नेको देब्रेबाट सुरु गरेर।
3. दर सुरु दाउबाटै खुल्छ र बाँड्नेको देब्रेपट्टिको खेलाडीले पहिलो पालो पाउँछ।
4. पालैपालो हरेकले या दाउ राख्छ या छोड्छ, जबसम्म एक जना मात्र बाँकी हुँदैन, वा दुई जना बाँकी रहेर एउटाले तिरेर दाँजाउँदैन। त्यसपछि बाँड्ने पालो एक सिट सर्छ।

पत्ती हेर्न केही लाग्दैन र त्यसले पालो पनि खर्चिँदैन। पहिलो पालोमै हेर्नुहोस्, चौथोमा हेर्नुहोस्, वा नहेरीकनै छाड्नुहोस्। एक पटक हेरेपछि बाँकी बाँडाइभरि तपाईं हेरेर खेल्ने हुनुहुन्छ, र फर्कने बाटो छैन।

सुरु दाउ तिर्न नसक्ने सिट बाँकी खेलभरिकै लागि बाहिरिन्छ। उसका दाउ उसैका हुन्छन्, तर तिनलाई अब केहीले चलाउँदैन, किनभने यो खेलमा दाउ बाँडाइबाटै सर्छ र त्यो सिट कुनै बाँडाइमा हुँदैन। साँचो खालमा पनि अग्रिमभन्दा सानो थुप्रो खेलबाहिरै हुन्छ।

एक खेलमा पाँच बाँडाइ हुन्छन्। अन्त्यमा सबैभन्दा धेरै दाउ भएको सिटले खेल जित्छ, र दाउ नै अङ्क हो, त्यसैले जोड्नुपर्ने केही हुँदैन।

टेबलमा एउटै अङ्क घुम्छ र सबैले त्यसैको नापमा तिर्छन्। यहाँ कल हुँदैन, अघिल्लोले राखेजति मिलाउनु पर्दैन, र सबै दाउ एकैचोटि थाप्ने कुरै छैन। यो पोकर होइन र पोकरका बानी यहाँ काम लाग्दैनन्।

एउटा दाउले त्यो अङ्कलाई के गर्छ भन्ने तपाईंले हेर्नुभयो कि भएन भन्नेमा भर पर्छ। नहेरी खेल्नेले राखेको रकम नै अर्को दर बन्छ। हेरेर खेल्नेले राखेको रकमलाई आधा गरेर अर्को दर बनाइन्छ, जुन उही नियमको अर्को छेउ हो: हेरेपछि मूल्य दोब्बर।

यही आधा गर्ने कामले नहेरी र हेरेर खेल्नेलाई एउटै अङ्कविरुद्ध एउटै टेबलमा बस्न दिन्छ। यसैकारण यहाँ हेरेर राखिने दाउ जोर सङ्ख्यामा हुनुपर्छ, किनभने बिजोर रकमको आधा पूरा दाउ हुँदैन।

1. चार जनाले २-२ अग्रिम राख्छन्। पोट ८ र दर २ हुन्छ।
2. पहिलो खेलाडी नहेरी छ र सबैभन्दा कम, २ राख्छ। दर २ मै रहन्छ र पोट १० पुग्छ।
3. दोस्रो पनि नहेरी छ र नहेरी खेल्नेले राख्न पाउने बढीमा, ४ राख्छ। नहेरी दाउ आफैँ दर बन्छ, त्यसैले दर अब ४ भयो र पोट १४।
4. तेस्रोले हेर्छ। हेरेपछि मूल्य कम्तीमा दरको दुई गुणा, अर्थात् ८, र बढीमा चार गुणा, अर्थात् १६। उसले ८ राख्छ। ८ को आधा ४ हो, त्यसैले दर ४ मै रहन्छ र पोट २२ पुग्छ।
5. चौथो अझै नहेरी छ, त्यसैले अघिल्लोले ८ राखेको टेबलमा पनि उसको मूल्य ४ नै हो। उसले ४ राख्छ, दर ४ मै रहन्छ र पोट २६ पुग्छ।

एउटै फन्कोमा तेस्रो र चौथोले तिरेको हेर्नुहोस्। एउटाले तीन पत्ती देखिसकेको थियो र उसलाई ८ पर्‍यो। अर्कोले केही देखेकै थिएन र उसलाई ४। यहाँ कसैलाई उसको हात कति राम्रो छ भनेर शुल्क लिइँदैन, उसलाई आफ्नो हातबारे कति थाहा छ भनेर लिइन्छ।

छोड्दा थप केही लाग्दैन, तर राखिसकेको सबै जान्छ। पोटबाट एउटा दाउ पनि फिर्ता निकाल्ने बाटो छैन।

खेलमाथि तीन सीमा बस्छन्। तीनै वटा परम्पराबाट होइन, एपबाट आएका हुन्, र खालले तीनै वटा हटाउन सक्छ। तिनी नभए पनि बाँडाइ सकिन्छ, किनभने हरेक दाउ कम्तीमा एक हुन्छ, कसैले थप्न पाउँदैन, र कम्तीमा तिर्न नसक्ने सिटले छोड्नैपर्छ।

नहेरी पालो, सामान्यतया चार। त्यति पटक नहेरी दाउ राखिसकेपछि फेरि राख्नुअघि हेर्नैपर्छ, र हेरेपछि हेरेर खेल्ने भइन्छ, त्यसैले नहेरी देखाउन पाउने सुविधा पनि सँगै जान्छ। सुरक्षा पालोसँगै सकिन्छ।

एक पटकमा बढीमा, सामान्यतया ३२ दाउ। यो हेरेर राखिने दाउको सीमा हो। हेरेर राखिएको दाउ आधा गरेर अर्को दर बन्ने हुनाले यसको साँचो असर दरलाई १६ मा अड्याउनु हो, र नहेरी दाउ पनि त्यही १६ मै अड्किन्छ किनभने नहेरी दाउ आफैँ दर बन्छ। यो नभए नहेरी खेल्नेहरूको टेबलले दरलाई हेरेर खेल्नेले भ्याउनै नसक्ने ठाउँसम्म धकेल्न सक्छ।

पोटको सीमा, सामान्यतया २५६ दाउ। पोट त्यहाँ पुगेपछि बाँकी सबैले पत्ती पल्टाउँछन् र सबैभन्दा राम्रो हातले पूरै लैजान्छ। खेलमा दुईभन्दा बढी हात दाँजिने ठाउँ यही एउटै हो। त्यहाँ बराबर भए पोट बाँडिन्छ र कसैलाई सजाय हुँदैन, किनभने त्यो दाँजाइ कसैले मागेकै थिएन।

त्यसैले यी सीमाले बाँडाइ लामो हुनबाट जोगाउँछन्, कहिल्यै नसकिने हुनबाट होइन। तीनै वटा बन्द गरेको खालले यो खेललाई परम्परागत रूपमा जसरी वर्णन गरिन्छ, ठीक त्यसरी नै खेल्छ।

फ्लास खालका नियममा चल्ने खेल हो, र ती सबै खेलकै पानामा छन्। सुरु गर्नुअघि मिलाउनुहोस्, किनभने खाल जुन नियममा खोलियो, त्यही नियम बोकेर चल्छ।

एउटा सेटिङ भने रुचिको कुरा होइन, साँच्चिकै विवाद हो। एक्का, दुवा, तिर्री संसारभरिका खालमा सिलसिला हो, तर त्यो सबैभन्दा ठूलो सिलसिला हो कि एक्का, बादशाह, मिसीपछिको दोस्रो, यसमा स्रोतहरू ठ्याक्कै आधा-आधा बाँडिन्छन्। पगाटले त्यसैलाई टुप्पोमा राख्छ, र यो खेलको पुर्खा अङ्ग्रेजी खेल थ्री कार्ड ब्र्यागले पनि त्यसै गर्छ। विकिपिडियाले दोस्रोमा राख्छ, र ठूला मोबाइल एपले पनि, जसमध्ये एउटाले त एउटै पानामा दुवै कुरा लेखेको छ। यो एपले एक्का, दुवा, तिर्रीलाई टुप्पोमा राखेर खुल्छ, र उल्टाउने सेटिङ त्यहीँ छ।

उल्टाउँदा माथि छापिएका सम्भावना भने बदलिँदैनन्। दुवै सेटिङमा एक्का, दुवा, तिर्री सिलसिला नै रहन्छ, त्यसैले छ वटै गन्ती जहाँको त्यहीँ रहन्छ र बाह्र सिलसिलाको क्रम मात्र सर्छ। त्यसलाई सिलसिला नै नगन्ने खाल पनि छन्, र तिनका सिलसिला एघार हुन्छन् र अङ्क फरक पर्छन्, तर त्यो यहाँको विकल्प होइन।

दसैँ र तिहारमा तास निस्कन्छ। भुइँमा कपडा, त्यो हप्ता घरमा जो-जो छन्, र कसैलाई भान्सा पस्नुपर्दासम्म चल्ने खेल। त्यो बेला तास खेल्नु यति सामान्य हो कि नेपाली लेखहरूले त्यसलाई शुभसम्म भन्छन्।

अर्कातिर, फ्लासलाई वर्णन गर्ने हरेक स्रोतले यसलाई जुवाको खेल भनेको छ। यसमा कसैको असहमति छैन। यो संस्करण भने जुवा होइन, र त्यो लुकाउनुभन्दा सिधै भन्नु राम्रो।

घरमा परिवारले खेल्दा दाउमा राखिने भनेको सलाईका काँटी, केही सिक्का, वा केही पनि होइन। यहाँका दाउ त्यही सलाईको थुप्रो हुन्। सबैले खेल सुरु गर्दा उही सय पाउँछन्, ती पाँच बाँडाइसम्म सिट-सिट घुम्छन्, अनि सकिन्छन्।

यी दाउले केही किन्दैनन्। किनमेल छैन, थप्ने बाटो छैन, झिक्ने बाटो छैन, कुनै कुरासँग साट्ने दर पनि छैन। यी तपाईंको खाताका सिक्का पनि होइनन्, र यो टेबलमा हुने कुनै पनि कामले तपाईंको ब्यालेन्स छुँदैन।

नेपाली कानुनले रेखा खेलमा होइन, पैसामा कोर्छ। त्यहाँ जुवा भनेको सम्पत्ति जित्ने वा हार्ने गरी संयोगमा बाजी थापिने खेल हो, र प्रहरीले पनि सोझै भन्छ: मनोरञ्जनका लागि तास खेल्नेलाई खोज्दै हिँडिँदैन। तिहारमा सलाईको काँटी राखेर खेलिने खाल त्यो रेखाको सामान्य पट्टि पर्छ, र यो पनि त्यतै।

यो क्यासिनोको खेल पनि होइन। लाइभ तीन पत्ती, जहाँ घरविरुद्ध साँचो रकममा खेलिन्छ, नाम मिल्ने अर्कै उत्पादन हो।

नेपालमा यो खेल फ्लास हो। फलास र फ्लस पनि लेखिन्छ, र काठमाडौँको खालमा सुनिने शब्द त्यही हो। नेपाली विकिपिडियाले आफ्नै नेपाली तास खेलहरूको सूचीमा कल्बिरेक, जुट, १० पत्ती र काटसँगै फ्लास लेखेको छ।

तीन पत्ती भारतीय नाम हो, र यसको अर्थ तीन पत्ती नै हो। नेपाली विकिपिडियामा त्यो नामको लेख छैन। नेपालमा सबैले बुझ्छन्, र एपमा यही नाम राखिएको छ किनभने मानिसले खोज्ने शब्द यही हो।

दाउसँग जोडिएका शब्दमध्ये प्रायः कुनैको पनि टुङ्गिएको नेपाली रूप छैन। ब्लाइन्ड, सिन, चाल, प्याक, सो र बुट सबै नेपाली खालमा सापटी शब्द हुन्, र तीमध्ये एउटा पनि यो खेलबारे लेखिएको नेपाली स्रोतमा भेटिँदैन। त्यसैले एपको नेपाली पक्षले तिनलाई सापटी लिनुको सट्टा वर्णन गर्छ: नहेरी, हेरेर, छोड्नुहोस् र तुलना।

• नहेरी बस्नुहोस्। आधा मूल्य लाग्छ, कसैले तपाईंलाई देखाउन बाध्य पार्न सक्दैन, र जे भए पनि हातमा ठूलो पत्ती मात्रै हुने थियो।
• दर यति उक्लेपछि हेर्नुहोस्, जब नहेरी एक पालो खेल्नु आफैँमा महँगो हुन्छ। जिज्ञासा कारण होइन।
• यहाँ जोडी राम्रो हात हो। चार बाँडाइमा एउटामा मात्र जोडी वा त्योभन्दा माथिको हात पर्छ, त्यसैले सिलसिला पर्खनु भनेको पूरै खेल पर्खनु हो।
• कसले कहिले हेर्‍यो, त्यो हेर्नुहोस्। हेरेर पनि दुई पटक कम्तीमा तिर्नेले केही भनिरहेको हुन्छ। कहिल्यै नहेर्नेले केही भनेकै हुँदैन।
• तुलना अस्वीकार गर्नुहोस्। नमान्दा केही खुल्दैन, र सधैँ मान्ने खेलाडी बन्नुभयो भने तपाईंले मानेको कुराको अर्थ अरूले पढ्न थाल्छन्।
• पोटमा गइसकेका दाउ राखेकै बेला तपाईंका रहेनन्। अब प्रश्न एउटै हो: अर्को दाउ राख्न लायक छ कि छैन।

फ्लास

नेपालमा यो खेल। फलास र फ्लस पनि उही शब्दका फरक हिज्जे हुन्। यो खेलको शब्दावलीमा लिखित नेपाली प्रमाण भएको एउटै शब्द यही हो।

तीन पत्ती

भारतीय नाम, जसको अर्थ तीन पत्ती नै हो। नेपालभर बुझिन्छ, र एप यसै नाममा सूचीबद्ध छ किनभने मानिसले खोज्दा यही लेख्छन्।

तास

खेल्ने पत्ती, र पत्ती खेल्ने काम पनि। तास खेल्नु भनेको खालमा जुनसुकै खेल भए पनि पत्ती खेल्नु हो।

पत्ती

एउटा पत्ती। यहाँ तीनवटाले एक हात बन्छ, र भारतीय नाम त्यहीँबाट आएको हो।

दाउ

एउटा दाउ, र त्यसले थापिने बाजी। अङ्ग्रेजीमा चिप्स भनिएको ठाउँमा यहाँ दाउ भनिन्छ।

सुरु दाउ

बाँड्नुअघि सबैले राख्ने अग्रिम, र दाउ खुल्ने दर पनि त्यही। अङ्ग्रेजीमा बुट भनिन्छ। नेपालीमा आफ्नै शब्द नभएकाले यहाँ सुरु दाउ भनिएको छ।

नहेरी

पत्ती नहेरीकनै। अङ्ग्रेजीमा ब्लाइन्ड भनिने कुरा। दाउको अर्थमा नेपाली शब्द नभएकाले एपले शब्द सापटी लिनुको सट्टा काम वर्णन गर्छ।

हेरेर

पत्ती हेरिसकेर। अङ्ग्रेजीमा सिन भनिने कुरा, र एक पटक यो अवस्थामा पुगेपछि फर्कने बाटो हुँदैन।

चाल

हिन्दी खालमा र धेरै एपमा दाउलाई भनिने शब्द। चाल नेपालीमा हिँडाइ वा गतिलाई जनाउने शब्द हो, र यो खेलको दाउका अर्थमा यसको प्रयोग कुनै नेपाली स्रोतमा लेखिएको छैन, त्यसैले एपले राख्नुहोस् भन्छ।

रङ

पत्तीको रङ, अर्थात् हुकुम, पान, इट्टा वा चिडी। जान्नु जरुरी छ, किनभने एउटै रङका तीन पत्ती हुने हातलाई नेपालीमा रङ मात्र भन्दा त्यो रङ नै बुझिन्छ। एपले एउटै रङ भन्छ र हात जनाउँछ।

जोडी

एउटै अङ्कका दुई पत्ती। नेपालीमा जोडी लेखिन्छ। हिन्दीमा ड मुनि थोप्लो राखिन्छ, र त्यो थोप्लो नेपाली पाना हिन्दीबाट उल्था भएको हो भनी चिनाउने सबैभन्दा सामान्य चिन्ह हो।

तुलना

दाँजाइ। अङ्ग्रेजीमा साइडसो भनिने कुरालाई एपले यही भनेको छ, किनभने त्यसको नेपाली शब्द छैन र काम दाँज्ने नै हो।

जुवा

नेपाली कानुनले प्रयोग गर्ने शब्द। कानुनले यसलाई खालमा कुन खेल छ भनेर होइन, संयोगमा सम्पत्तिको बाजी थापिन्छ कि थापिँदैन भनेर परिभाषित गर्छ।