कोठा बनाउने खेल कसरी खेल्ने
दुई जना, थोप्लाको एउटा जाली, र दुवैसँग एउटा कलम। पालैपालो दुई थोप्लालाई धर्सोले जोड्दै जानुहोस्। कुनै कोठाको चौथो धर्सो जसले कोर्छ, कोठा उसैको हुन्छ र उसले फेरि कोर्छ। सबै धर्सो कोरिसकेपछि जसका बढी कोठा, उसैको जित।
हेर्दा केटाकेटीको खेलजस्तो लाग्छ, र हो पनि: नेपालभरि स्कुलका कापीको पछाडिपट्टि यो खेलिन्छ। तर यसको अन्तिम भाग यस्तो छ, जुन ठूलाहरूले पनि वर्षौँसम्म बिगार्छन्।
- खेलाडी
- २
- के चाहिन्छ
- थोप्लाको जाली र दुईवटा कलम
- कति लामो
- एक बाजी दुई तीन मिनेट
कोठा बनाउने खेल के हो
यो दुई जनाले थोप्लाको वर्गाकार जालीमा खेल्ने खेल हो। आफ्नो पालोमा छेउछाउका दुई थोप्लाबीच एउटा धर्सो कोर्नुहोस्, तेर्सो वा ठाडो, छड्के कहिल्यै होइन। छेउछाउका दुई थोप्लाबीचको हरेक खाली ठाउँमा एउटा धर्सो मात्र अट्छ, र कोरिएको धर्सो मेटिँदैन।
वर्गको चारैतिर चारवटा धर्सो भए एउटा कोठा बन्छ। चारमध्ये अन्तिम धर्सो जसले कोर्छ, कोठा उसैको हुन्छ, र त्यसमा उसको रङ र चिन्ह भरिन्छ: रातोको तारा, निलोको गोलो थोप्लो।
बोर्ड
- खेलको पेजमा तीनवटा बोर्ड छन्: तीन गुणा तीन कोठा, चार गुणा चार, र पाँच गुणा पाँच। साधारणतया चार गुणा चार। पाँच गुणा पाँच लामो हुन्छ, र अन्तिम भागलाई बढी ठाउँ दिन्छ।
- एक जनाले रातो कलमले कोर्छ, अर्कोले निलोले। खेलको पेजमा छान्नुहोस्, र पूरा म्याचभरि उही कलम रहन्छ।
- पहिलो बाजीको पहिलो धर्सो रातोले कोर्छ। त्यसपछि पहिलो धर्सो दुई जनाबीच पालैपालो हुन्छ।
पालो कसरी खेल्ने
आफ्नो पालोमा कुनै पनि खाली ठाउँमा एउटा धर्सो कोर्नुहोस्। त्यो धर्सो कुनै कोठाको चौथो धर्सो भयो भने कोठा तपाईंको, र तपाईंले अर्को धर्सो कोर्नैपर्छ। हरेक धर्सोले कोठा पूरा गरुन्जेल कोर्दै जानुहोस्। केही पूरा नगर्ने धर्सोसँगै तपाईंको पालो सकिन्छ।
एउटै धर्सो दुईवटा कोठाको भित्ता हुन सक्छ। दुवैका तीनतिर पहिल्यै कोरिएको छ भने त्यो एउटै धर्सोले दुवै पूरा हुन्छन्, र दुवै तपाईंका।
स्क्रिनमा कुनै खाली ठाउँनजिक छुनुहोस्, त्यहाँ कोरिने धर्सो तपाईंकै रङमा धमिलो देखिन्छ। चाहेको धर्सोसम्म औँला सार्नुहोस् र उठाउनुहोस्, धर्सो कोरिन्छ। अन्तिममा कोरिएको धर्सोमुनि पट्टी हुन्छ, त्यसैले विपक्षीले के गर्यो भनेर देख्न सकिन्छ।
तेस्रो धर्सो
तीनतिर धर्सो भएको कोठा अर्को पालो पाउनेका लागि उपहार हो। त्यसैले सबैले सबैभन्दा पहिले सिक्ने कुरा यही हो: अरू कुनै धर्सो बाँकी छ भने कुनै पनि कोठाको तेस्रो धर्सो नकोर्नुहोस्।
बाजीको सुरुमा यो सजिलो छ, केही नदिने धर्सो जताततै हुन्छन्। बोर्ड भरिँदै जाँदा ती सकिन्छन्, र ढिलोचाँडो कसैले कतै न कतै तेस्रो धर्सो कोर्नैपर्छ।
साङ्लो
त्यतिबेलासम्म खाली धर्सोहरूले कोठालाई साङ्लोमा जोडिसकेका हुन्छन्: लहरमा कोठाहरू, हरेकका दुईतिर कोरिएको, जसमा एउटा लिँदा अर्को खुल्छ। साङ्लो आफैँमा फर्केर चार वा बढी कोठाको घेरो पनि बन्न सक्छ।
सुरक्षित केही बाँकी नहुँदा तपाईंले कुनै साङ्लो खोल्नैपर्छ, र विपक्षीले सबै लिन्छ। त्यसैले सबैभन्दा छोटो खोल्नुहोस्। एक वा दुई कोठाको साङ्लोमा थोरै जान्छ, र तपाईंले खोलेको हरेक साङ्लोपछि अर्को साङ्लो विपक्षीले खोल्नुपर्छ।
दुई कोठा फिर्ता दिने
एउटा चालले बाजी नै पल्टाउँछ। विपक्षीले लामो साङ्लो खोल्दा अन्तिम दुईबाहेक सबै कोठा लिनुहोस्। त्यसपछि ती दुई लिनुको सट्टा साङ्लोको पल्लो छेउको धर्सो कोर्नुहोस्। त्यसले केही पूरा गर्दैन र दुवै कोठा जोडिएरै रहन्छन्, त्यसैले विपक्षीले एउटै धर्सोले दुवै लिन्छ।
तपाईंले दुई कोठा दिनुभयो, र बदलामा विपक्षीले फेरि चाल्नुपर्छ, अर्थात् तपाईंका लागि अर्को साङ्लो खोल्नुपर्छ। घेरोमा भने दुई जोडी गरेर चारवटा फिर्ता दिइन्छ।
यसो गरिरहनेको हातमा नियन्त्रण छ भनिन्छ, र बोर्डमा लामा साङ्लो छन् भने प्रायः नियन्त्रण भएकैले जित्छ। बाँकी भागले दुईभन्दा बढी दिन्छ भने मात्र दुई कोठा छाड्नु फाइदा हुन्छ। कठिन बोटले हरेक साङ्लोअघि यो गन्छ।
बाजी कसरी सकिन्छ
अन्तिम धर्सो कोरिएपछि बाजी सकिन्छ, र त्यसले सधैँ अन्तिम कोठा पूरा गर्छ। कोठा गन्नुहोस्: जसका बढी, उसैको जित।
तीन गुणा तीन वा पाँच गुणा पाँच बोर्डमा कोठाको सङ्ख्या बिजोर हुन्छ, त्यसैले कोही न कोही जित्छ नै। चार गुणा चारमा भने आठ आठ बाँडिन सक्छ, र बाजी बराबरी हुन्छ।
म्याच
एउटा म्याच एक, तीन वा पाँच बाजीको हुन्छ, जुन खेलको पेजमा छानिन्छ। साधारणतया तीन।
म्याचभरि हरेकको कलम उही रहन्छ, तर पहिलो धर्सो पालैपालो हुन्छ। पहिलो बाजी रातोले सुरु गर्छ, दोस्रो निलोले, तेस्रो फेरि रातोले।
म्याचका सबै बाजी खेलिन्छन्, र जसले बढी बाजी जित्छ उसैले म्याच जित्छ। बराबरी भएको बाजी कसैको हुँदैन, र अन्त्यमा दुवै बराबर भए म्याच बराबरी हुन्छ। धेरै कापीमा अघिल्लो बाजी हार्नेले अर्कोमा पहिले कोर्छ, र खेलको पेजमा यो छान्न मिल्छ।
अझ राम्रो खेल्न
- दिइएको हरेक कोठा लिनुहोस्, तर साङ्लोका अन्तिम दुई लिँदा अर्को साङ्लो तपाईंले नै खोल्नुपर्ने हुन्छ भने ती फिर्ता दिनुहोस्।
- केही दिनैपर्दा सकेसम्म थोरै कोठा दिनुहोस्। एउटा कोठा, वा बीचबाट खोलेको दुई कोठाको साङ्लो, जुन तपाईंलाई फिर्ता दिन मिल्दैन।
- साङ्लो बन्दै जाँदा लामा साङ्लो गन्नुहोस्। सुरक्षित धर्सो सकिन लाग्दा, अन्तिम सुरक्षित धर्सो विपक्षीले कोर्नुपर्ने बनाउन एक दुई कोठा चाँडै दिनु पनि फाइदा हुन सक्छ।
- विपक्षीले अन्तिममा कोरेको धर्सो हेर्नुहोस्। उसले बाध्य भएर कोरेको तेस्रो धर्सो अन्तिम भागको सुरुवात हो।
सेटिङ
सबै कुरा खेल पेजमा, खेल्ने बटन थिच्नुभन्दा अघि।
| सेटिङ | सामान्य | के फरक पर्छ |
|---|---|---|
| को खेल्दै छ | बोटसँग | बोटसँग छान्दा तपाईं बोटसँग खेल्नुहुन्छ। यही फोनमा छान्दा दुई जना पालैपालो फोन दिएर, वा दुवैको बीचमा फोन राखेर खेल्छन्। अनलाइन साथीसँग लिङ्कबाट खेलिन्छ। बटनमुनिको बोटहरू हेर्नुहोस् थिच्दा दुई बोट भिडिन्छन्। |
| तपाईंको कलम | रातो | पूरा म्याचभरि तपाईंले कोर्ने कलम। पहिलो बाजी रातोले सुरु गर्छ। यही फोनमा खेल्दा यो पहिलो खेलाडीको कलम हो। |
| बाजी | ३ | एक, तीन वा पाँच बाजी। एक जनाले जितिसकेको पक्का भए पनि म्याचका सबै बाजी खेलिन्छन्। |
| कठिनाई | मध्यम | सजिलोले दिइएको कोठा प्रायः लिन्छ, र नचाहिँदा पनि धेरैपटक तेस्रो धर्सो कोर्छ। मध्यमले सबै लिन्छ र अरू उपाय हुँदासम्म तेस्रो धर्सो कोर्दैन, तर साङ्लोको अन्तिम कोठासम्म लिन्छ। कठिनले साङ्लो गन्छ, नियन्त्रण राख्न दुई कोठा फिर्ता दिन्छ, र सुरक्षित धर्सोको अन्त्यसम्म हेर्छ। |
| बोर्ड | ४ गुणा ४ कोठा | हरेक छेउमा तीन, चार वा पाँच कोठा। बोर्ड जति ठूलो, साङ्लो उति लामा, र अन्तिम भागको महत्त्व उति बढी। |
| अर्को बाजी कसले सुरु गर्ने | पालैपालो | पालैपालो छान्दा म्याचभरि पहिलो धर्सो बाँडिन्छ। हार्नेले छान्दा अघिल्लो बाजी हार्नेले अर्को बाजी सुरु गर्छ, र बराबरी भए पालो सधैँझैँ अर्कोको हुन्छ। |
शब्दहरू
- कोठा बनाउने खेल
- यो खेलको नेपाली नाम। अंग्रेजीमा डट्स एन्ड बक्सेस (dots and boxes) भनिन्छ।
- थोप्लो
- जालीको एउटा बिन्दु। छेउछाउका दुई थोप्लालाई धर्सोले जोडिन्छ।
- कोठा
- चार थोप्लाबीचको वर्ग। यसको चौथो धर्सो कोर्नेको हुन्छ।
- साङ्लो
- लहरमा रहेका कोठा, हरेकका दुईतिर कोरिएको, जसमा एउटा लिँदा अर्को खुल्छ।
- घेरो
- आफैँमा फर्केर बन्द भएको साङ्लो, जसको सुरु गर्ने छेउ हुँदैन।
- नियन्त्रण
- अर्कोले साङ्लो खोल्ने र आफूले लिने अवस्था, जुन हरेक साङ्लोका अन्तिम दुई कोठा फिर्ता दिएर राखिन्छ।
- बराबरी
- दुवैका बराबर कोठा, जुन चार गुणा चार बोर्डमा मात्र हुन सक्छ।
यस पृष्ठका सबै नियम यही एपले खेल्ने नियम हुन्। सुरु गर्नुअघि खेलकै पृष्ठमा गएर जुनसुकै बदल्न सकिन्छ।
