लुकामारी
आसपास पनि भनिन्छ। नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको शब्दकोशले यसलाई परस्परमा लुक्ने र फेला पार्ने प्रसिद्ध बालखेल भन्छ। अङ्ग्रेजीमा hide and seek।
लुक्ने र खोज्ने खेल। एक जनाले आँखा छोपेर गन्छ, बाँकी सबै लुक्छन्, अनि ऊ खोज्न निस्कन्छ। खोज्नेले देख्नुअघि नै छेउ पुगेर "ढ्याप्पा" भन्ने लुक्नेले खेल फेरि सुरुमा फर्काउँछ।
- को खेल्छन्
- तीनदेखि बीस जना।
- के चाहिन्छ
- लुक्ने ठाउँ, र खोज्नेको आँखा छोप्ने रुमाल।
- कहाँ
- घर, खेत वा गाउँ वरिपरि, जहाँ लुक्ने ठाउँ हुन्छ।
- कहिले
- जुनसुकै बेला, जुनसुकै मौसममा।
के चाहिन्छ
लुक्ने ठाउँबाहेक केही चाहिँदैन: युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको सर्वेक्षणले रूखको पछाडि, झाडीमा र परालको कुन्यूमा भनेको छ। गन्दा खोज्नेको आँखामा रुमाल बाँधिन्छ।
कसरी खेलिन्छ
एक जनाले खोज्छ
पहिले कसले खोज्ने भनेर खेलाडीहरू मिलाउँछन्। छान्ने कुनै गीत कुनै स्रोतमा लेखिएको छैन।
अरू लुक्दा गन्नुहोस्
खोज्नेको आँखामा रुमाल बाँधिन्छ, वा ऊ आँखा चिम्लन्छ, र एकदेखि सयसम्म, वा बीससम्म, ठूलो स्वरले गन्छ। बाँकी सबै नजिकै लुक्छन्।
खोज्न निस्कनुहोस्
खोज्ने खोज्न निस्कन्छ। सबै भेटिएपछि पहिले भेटिएको अर्को पालो खोज्छ।
ढ्याप्पा
नदेखिईकन खोज्नेको छेउ पुगेर "ढ्याप्पा" भन्ने लुक्नेले खेल फेरि सुरुमा फर्काउँछ। भन्नुअघि नै खोज्नेले देखे गनिँदैन।
यससँगै खेलिने खेल
युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको सर्वेक्षणले चोर पुलिसलाई छुट्टै खेलका रूपमा लेखेको छ: दस वा बढी खेलाडीले चिट तान्छन्, चार जनाको चिटमा पुलिस र बाँकीको चोर लेखिएको हुन्छ, र सबै चोर नसमातिउन्जेल वा समय नसकिउन्जेल पुलिसले चोर लखेट्छ। त्यसले साधारण छुवाछुवी खेल पनि लेखेको छ, जहाँ एक जनाले तोकिएको सिमानाभित्र लखेट्छ र छोइएको अर्को पालो लखेट्छ। अनलाइनखबरको सूचीले लुकामारीलाई नै चोर पुलिस वा लुकिडम भनेको छ।
अभिलेखमा के छ
- २०१८हिमालयन टाइम्सका नौ जना पाठकले यसलाई बाल्यकालका खेलमा गन्छन्। एक जना पहाडमा सबैभन्दा रमाइलो हुने भन्छन्, अर्का रूखपछाडि लुकेको सम्झन्छन्।
- २०१८युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको परम्परागत खेलको सर्वेक्षणले यसलाई लुकामारी वा आसपास भनेर लेख्छ, तीनदेखि बीस जनाका लागि।
- २०१९हिमाल खबरले काठमाडौँ, कास्की, भोजपुर, बर्दिया र पाँचथरमा हुर्केकाहरूसँग कुरा गर्छ। एक जना खानेपानीको पाइप गाड्न खनिएको खाल्डोमा लुकेको सम्झन्छन्।
- २०२२अनलाइनखबरले हराउँदै गएका स्थानीय खेलमा यसलाई राख्छ।
स्रोतहरू कहाँ फरक पर्छन्, वा थोरै मात्र भन्छन्
ढ्याप्पापछि कसले खोज्छ?
युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको सर्वेक्षण भन्छ, उही खोज्नेले फेरि सुरुदेखि खोज्छ। सर्वेक्षणलाई नै उद्धृत गर्ने नेपाली विकिपिडिया भन्छ, ढ्याप्पा भन्ने खेलाडी खोज्ने बन्छ। मूल स्रोत सर्वेक्षण नै देखिन्छ।
चोर पुलिस लुकामारी नै हो?
अनलाइनखबरले चोर पुलिसलाई लुकामारीको अर्को नाम मानेको छ। सर्वेक्षणले यसलाई फरक खेल, चिटबाट छानिएका पुलिस र चोरबीचको लखेटाइ भनेर लेखेको छ।
स्रोतहरू
यो पानाको हरेक तथ्य यिनैमध्ये कुनै एकबाट आएको हो। कुनै स्रोत पढ्न सकिएन वा कुनै दाबीको स्रोत छैन भने, पाठले त्यो भन्छ।
- परम्परागत खेलहरूको प्रोफाइल, Ministry of Youth and Sports, 2075 BS, pages 9, 14 and 20, as archived
- लुकामारी, Nepali Wikipedia
- लुकामारी, Nepal Academy dictionary, as copied to Nepali Wiktionary
- शहरीकरणले खायो रैथाने खेल, Nunuta Rai, Himal Khabar, 13 Mangsir 2076
- More than just child's play, Nikki Hamal, The Himalayan Times, 25 February 2018
- With no inter-generational transformation, Nepal's traditional local games are dying, Sudarshan Aryal and Govinda Raj Nepal, Onlinekhabar, 6 March 2022
यो पृष्ठ उद्धृत गर्न
नेपाली खेलहरू (२०२६)। लुकामारी कसरी खेलिन्छ, र यो कहाँबाट आयो। https://nepali.games/ne/traditional-games/lukamari